RuleX

Jurisprudencia › Consejo de Estado › Radicado 52001-23-33-000-2014-00271-01

Consejo de Estado · Sección Segunda

Sentencia del Consejo de Estado, Sección Segunda, radicado 52001-23-33-000-2014-00271-01

Fecha
5 de diciembre de 2022
Consejero ponente
Gabriel Valbuena Hernandez
Citada por
1 providencia

01Lo que resolvió

Ficha de la providencia

Sentencia del Consejo de Estado, Sección Segunda, radicado 52001-23-33-000-2014-00271-01

Consejo de Estado · Sección Segunda

Parte resolutiva

FA LLA : PRIMER O .- RE V OCAR la se nten cia de 3 de ju lio de 2019 , pr ofe rida por el Tribunal Ad minis tra ti vo de Na riño , medi ante la cual se accedió par cialme nte a las pre ten sione s de la d emanda de nulidad y re stableci mien to del de recho in terpues ta por la Unid ad Admini strativa Espe cial de Ges tión P ensional y Co ntribucio nes Para fis cales de l a Pro te cción Social - UGP P- en con tra del señor Luis Ar temi o Vive ros Pan toja , por la s razone s consig nadas en la parte moti va de es ta sen ten cia. En su l ugar, SE GUNDO .- N EGA R la s p retensione s d e la d emanda del ep ígra fe , promov ida por la Unidad Ad minis tra tiva Espe cial de Ge s tión Pensional y Con tribu cione s P ara fis cale s de la Pro tec ción Socia l - 58 F ol i o s 8 y s. s. C u a de r no de m e di da c a ut el ar www.consejodeestado.gov.co 31 C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0 B og o tá D . C . – C ol o mbi a N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 ) D e ma n da nt e : U GP P UGP P- en con tra del seño r Luis A rtemio Vive ros Pan toja , de acuerdo co n lo ind icado en pre ceden cia . TERCERO. - LEVANTAR la sus pensión provis ional de la Resolu ción 4298 d e 20 de ma rzo d e 1987 , d ecre tada po r el Tribunal Admini strativo de Na riño , median te a uto de 10 de abril de 20 18 . En consec uencia , SE ORD ENA l a devol uci ón d e las sum as rete nidas con o casión de la medida pr ecau toria i mpues ta , la s cuale s debe rán ser a jus tadas en los té rmino s de l ar tíc ulo 187 de la Ley 1437 de 2011. CUARTO. - S IN COND ENA EN C OSTAS en es ta ins tan cia . QU INTO.- Ej ecu toriad a e s ta provi dencia , DEV OL VER el expe dien te al trib unal de ori gen, prev ias la s ano tacion es pe rtin ente s en el progra ma SA MA I.

02Texto de la providencia

República de Colombia

Consejo de Estado

Sección Segunda

Radicado 52001-23-33-000-2014-00271-01

Consejero ponente: Gabriel Valbuena Hernandez

5 de diciembre de 2022

CONSEJO DE ESTADO
SALA DE L O C ONT ENCIOS O AD MINIST RAT IVO
SECCIÓN SE GUNDA – SUBS ECCIÓN A
CONS EJER O P ONENT E: GABRIE L VA LBUENA H ERNÁNDE Z

Bogotá D . C ., c inco (5 ) de dicie mbre de dos m il vein ti dós ( 2022) .

Referen cia: Nulidad y restab lecimien to del d erecho .
Radicación : 52001-23 -33-000-2014 -00271 -01 (6393-2019)
Deman dan te: Unidad Admini strativa E special de Gestión
Pensional y Contribuciones Parafi scales de la
Protección Soci al – UGP P-
Deman dado : Lui s Artemio Vi veros P antoja

Tema: Compa tibilid ad pensi onal – Ar tículo 128 con s titucional –
trabaj ador o ficial - Lesi vidad - Comp etenci a de la juri sdic ción
conte ncios o a dmini strativa .

SENTENC IA DE S EGUNDA IN STANCIA

I. ASUNTO

1. De cide la Sala el recu rso de apela ció n inte rpues to por la s par tes
contra l a s entencia pro fe rida p or el Tribun al Admini stra tivo de
Nariño 1 el 3 de juli o de 2019 , que a ccedió pa rcial men te a las
prete nsione s d e la de manda .

II. ANTEC EDENTE S
2
2.1 . Prete ns iones

2. La Uni dad Ad minis tr ati va E speci al de Ge sti ón Pen sional y
Contri bucione s Pa rafi scal es de la P ro te cción So cial , - en adel ante
UGP P- , por condu c to d e apo derad o judi cial, en eje rcici o del medio
de con tro l de nulidad y re sta bleci mien to del de rech o c onsag rado e n
el a r tículo 138 del C PAC A, solic itó la nul idad de l a Res oluc ión
004298 de 20 de marz o de 1987 , a tra v és de la cu al, e l geren te de
la Emp resa Pue rto s de Co lomb ia - Te rmi nal Mar ítimo de Tum aco , le
recono ció una pensión de jubil ación co nvenciona l .

1
C o n p o ne nc i a d el Ma gi s t ra d o Á l v ar o M on t en e gr o C a l v ac hy .
2
Fo l i os 1 y s. s. de l c ua d er n o p ri nci p al , q ue s e e nc u en t ra di v i d i d o e n d o s
pa r te s, d o nd e n o se i nt e rr u mp e l a f ol i a tu r a.

www.consejodeestado.gov.co 1
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

3. Co mo conse cuen cia de lo an te rior , y a título de r es tableci mien to
del dere cho p re tendió que se le orden e al demand ado rein tegra r de
for ma inde xada , la to talidad de las sum as can celadas en vi r tud del
acto de re cono cimien to pen sional «con el re spec ti vo re troa cti vo» .

2.2 . H echos 3

4. Rela tó la enti dad demanda nte que el señor Luis Ar temio Vive ros
Panto ja pre s tó su s se rvi cios como méd ico en la Emp resa Pue rtos
de Colombi a - Ter minal Mar ítimo de Tu m aco - , de sde el 8 de oc tub re
de 1964 has ta el 16 de di ciemb re de 19 86, e s de cir , por 22 año s , 2
meses y 8 d ías , e i gualmen te pre s tó sus se rvici os en el In sti tu to de
Seguro s So ciales – Sec cional Na riño -, en el ca rgo de mé dico
general grad o 3 8, de sde el 2 de ener o de 1970 ha s ta el 29 de
diciemb re de 1 997, po r un to tal de 23 a ños, 10 me ses y 13 d ías .

5. La Emp resa Pue rto s de Colombia - Te rminal Mar ítimo de Tuma co,
profi rió la Res olución 00 4298 del 20 de marzo de 1 987, median te la
cual le rec onoció y ordenó pa gar una p ensión men sual vi tali cia de
jubilación en cuan tía de $ 91 .570 , 25, efec tiva a par tir del 16 de
diciemb re de 1 986.

6. Dic ha re solución fu e con fir mada po r la Su bgeren cia de
Relaciones Indu s triale s de la Emp re sa Puer to s de Colombia ,
median te Resolu ción 032 842 del 22 de julio d e 1987 al en con tra rla
ajusta da al a r tículo 66 de la Conven ción C olec tiva de Trab ajo
vigente p ara esa fecha .

7. La Emp resa Pue rto s de Colombia - Te rminal Mar ítimo de Tuma co,
median te la Resolu ción 6400 de l 30 de diciemb re de 1993 , modi fi có
la Resolu ción 00 4298 del 20 de mar zo de 1987 , en el sentido de
increm enta r la p ensión en cua ntía de $ 405.890 .66 , con e fec tiv idad
desde el 1.° de dicie mbre de 1993 .

8. El 2 5 de ma rzo de 1998 , el señ or Viv eros Pan toja soli citó an te el
Ins ti tu to d e Seguro s Socia les el reco noc imiento de la pens ión vejez ,
atendiend o a su vincula ción la boral co n esa e ntid ad, pe tición a la
que se ac cedió a tra vés de la Resol ució n 002315 de 31 de mayo de
1999, e fec tiva a pa rti r del 6 d e mar zo d e 1995 .

9. Luego , a travé s d e la Re soluci ón 000 06 del 30 de ene ro de 2 001,
se modi ficó la pen sión de jubila ción re conoci da al seño r Luis
Ar temio Vi vero s Pantoja , en cuan tía de $1 .489 .91 4,oo , dando

3
F ol i o s 3 y s. s. d el c ua d er n o p ri n ci pa l d el ex p ed i e nt e .

www.consejodeestado.gov.co 2
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

aplicación a la Con venció n Colec ti va d e Tra bajadore s del IS S del
28 de agos to de 199 7, es to con base en las 4 horas co ntra tadas
con di cha e ntida d . Co ntra e sta de cisi ón e l d emandado in terp uso
recur so de repo sición y en su bsidio el d e apela ción .

10. Median te Resol ución 4003 del 23 d e novie mbre de 2001 el IS S
resolv ió el re cur so de r eposi ción y mo dificó el ar tículo 1.° de la
Resolución 00 2315 de 31 de ma yo d e 1999 , en el sen tido d e
concede r la pres ta ción a par tir del 3 0 d e dic iembr e de 1997 , fe cha
de re ti ro del ser vicio como em pleado del Ins ti tuto, ade más de
reliquidar el m onto pe nsional .

11. A pa r tir de mayo de 20 09, el Minis terio de P rote cció n Soci al -
Grupo In te rno de Trabajo Ges tión Pasivo So cial P uer tos de
Colombia- , di spus o su spende r tran sitoriamen te el pago de la
pensión del s eñor Vi vero s Pan toja , so lici tando al Con sor cio FOPEP ,
dar orden de no pa go a la mesa da de ma yo de ese mism o año,
teniendo en cuen ta que , con ba se en la informa ción cru zada con el
IS S se e s tableció que de vengaba do s p ensiones a ca rgo del te soro
público . La an teri or de cisión a dmini s tra tiv a fu e com unicada al
intere sado con o fi cio C PS PC -C G-5 30 d el 22 de ma yo de 2 009 .

12. Po r lo an teri or , el pens ionado in sta uró acc ión de tutela an te el
Tribun al Superio r del D is tri to Judi cial de Pa sto que , en sen ten cia
del 2 1 de julio de 2009 , c oncedió el amp aro soli ci tado y ordenó a la
parte a ccionada in cluir nue vamen te en la nómi na al s eñor Vi vero s
Panto ja y canc elar las mesada s pensio nales dejadas de pe rcibi r.

13. El Grupo In te rno d e Trab ajo -Ge s tió n Pa sivo So cial Puer to s de
Colombia- , m edian te Reso lución 00 95 8 del 3 1 de julio de 2009 ,
resolv ió reac ti var el pago de la mes ada pensi onal .

2.3 . N orma s v iolada s y c once pt o de v iolac ión 4

14. En la de manda se in voca ron co mo d isposi ciones vulne radas los
artícu los 13 , 29 y 128 de la C ons ti tuci ón P olíti ca, la s Leye s 1ª de
1991, 4ª de 1992 y, el De cre to 1982 de 1997 . A simi smo , ci tó la
Convenció n Colec ti va de lo s Trabajado res de la Emp resa Pue rto s
de Colombia de 10 de mayo de 1985 y la Conven ción Col ec tiva de
los tr abajador es del ISS , de 28 de agos to de 1997 .

15. Como c oncepto de violac ión , la e ntidad dem andan te sos tu vo
que el re conoci mien to de la pen sión de l seño r Vive ros Pa ntoja , se

4
F ol i o s 8 y s. s. d el c ua d er n o p ri n ci pa l d el ex p ed i e nt e .

www.consejodeestado.gov.co 3
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

realizó dando por acred itad o que al me ncionado l e er a apli cable l a
conven ción cole c tiva de lo s trabajado re s de l a Emp resa Puer tos de
Colombia , vi gente par a los años 19 85 -1986 , si n emb argo , no
ejecutaba labo res de ma nten imien to d e obra s públic as ; as imis mo
por señala mien to exp reso d el Acu erdo 021 de 2 de sep tiem bre de
1988, e miti do por la Jun ta Dire cti va Nac i onal d e la Emp resa Puer to s
de Colo mbia , aprobad o p or el Dec reto 2318 del 9 de no viemb re de
1988, ten ía calidad d e emple ado pú blico y por tan to no era
benefi ciario de los der echo s e sta blecid os m edian te l a conven ción
colec tiva de trabajo para los trabajado r es o ficial es d e la Em pres a
Puer tos de Colo mbia .

16. R esal tó que el de mandado pre stó s us se rvi cios en el Ins ti tu to
de Seguro s So ciales – Se ccional Nariñ o- por un té rmino superi or a
20 años , de sempeñ ando el carg o de mé dico gene ral , grad o 36 y por
esto fue bene ficia rio de una pen sión me nsual vi tali cia de jubilac ión,
que se paga con din eros del te soro público , en con secuen cia ,
ambas pre sta cione s, al ser paga d as c on diner os del e rario , son
incompa tible s en tre sí, d ada la p rohibici ón d e orden con sti tu cional ,
establ ecida en el a r tículo 128 , ade más que se tu viero n en cuen ta
para es ta úl tima tiemp os labo rados e n la E mpre sa Pue rtos de
Colombia .

2.4 . D e la s olic it ud de s us pe nsión pr ov isiona l 5

17. La en tidad de mandan te sol ici tó la s uspensión p rovi sional de la
suspen sión pro visional de la Re solución 004298 de 20 de ma rzo de
1987, di ctad a p or la E mpre sa Puer tos d e C olombia - Te rminal
Mar íti mo de Tum aco - , po r med io de la cual s e re conoció una
pensión de jubilac ión al señor Lui s Ar te mio Vive ros Pan toja .

18. El Tribunal Ad minis trati vo de N ariñ o , median te pro videnc ia de
10 de ab ril de 2018 6, a ccedi ó a la soli ci tud de sus pensión
provis ional .

2.5 . C ontes tac ión a la dema nda 7.

19. El cu rador ad li tem 8 del señ or Lui s A rte mio Vi vero s P antoj a, se
opuso a la pr osper idad de las pr e tensi o nes de l a dem anda y seña ló
que s e a ten ía a lo probad o en el tran sc urso del pro ceso .

5
F ol i o 8 y si g ui en t es d el c ua d er n o pr i n ci pa l .
6
F ol i o s 8 y si gui e nt es d el c u ad e rn o d e m ed i d a s c a ut el ar es .
7
F ol i o s 17 1 y 1 72 de l c u ad e rn o p ri nc i p al .
8
D e si gn a do m e di a n te p r ovi d en ci a de 1 0 d e oc tu b re d e 20 1 7 8 f. 1 61 .
P os te ri o rm e nt e el d e ma n da d o ot o rg ó p od e r a l a ab og a da Ma rc el a C a th e ri ne
Gó m ez R o se r o ( ff . 30 7 y 3 08 del C u ad e rn o p ri nci p al .
www.consejodeestado.gov.co 4
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

2.6 . La se nte nc ia de pr imera ins ta ncia 9.

20. El Tribun al Ad minis tr ati vo de Nariñ o , a travé s de sen tencia de
3 de julio d e 2 019 , a cced ió parc ialmen te a las p retensione s de la
demanda y con den ó en cos ta s al a ccion ado .

21. Pa ra arr ibar a las an te riore s de cisione s concl uyó que s e
encon traba demo strado qu e el de man dado se dese mpeñó como
profe sional de la sa lud en el cargo d e méd ico gene ral , en do s
entidade s pe rte necien te s al Es tado y a demás q ue de vengaba d os
pensiones pro venien tes del era rio , si tuación que , se enc ontraba
enmarc ada d entro de l a p rohibi ción de perc ibir má s de una
asignació n p rovenien te de var ios em pleos pú blico s y la mi sma
fuen te , to da ve z que invo lucr an ti empo s público s , con ba se en el
artícu lo 1 28 cons ti tuci onal y el ar tículo 19 de la Ley 4ª de 1992 .

22. Es timó que en la Em presa Pue r tos d e Colombia no l aboró co mo
trabaj ador o fici al sino que , en r az ón de sus funcio nes , se
desempeñó com o emple ado públi co y por ende no po día
benefi ciar se de la C on vención C olec ti va, que exce ptua ba a los
miembr os de l cu erpo médi co y qu e ademá s, quien quer ía
benefi ciar se de la c onven ción , debía pa gar al sindi cato , duran te su
vigencia , una su ma i gual a la cuota o r dinaria con que con tribuyen
los afil iados a la o rganiz ación , lo cu al no oc urrió e n es te ca so según
el in ter roga torio de pa rte del de mandan te .

23. Dijo qu e tampo co era de recibo el argu men to del dem andado
cuando rei teró que se tr atab a de una asignació n re cono cida con
carác te r con venci onal pue s tal re con ocimien to no puede sur tir
efec to s ya que n unca fue bene fi ciario de la conve nción y per cibe
otra a signaci ón por el m ismo concep to pro venien te del Teso ro
Público , es to es , de par te del Ins ti tuto de Se guro s Sociale s .

24. E s tableció que la p rete nsión de devolució n de los dinero s
percibido s por el dema ndado no ten ía v ocación d e pro sperida d to da
vez que la ad mini stración no p od ía prete nder re cobra r di nero s
pagados po r pre stacione s peri ó dica s qu e fue ron re cibidos de buena
fe y en el e xpedien te n o obrab a prue ba alguna que de mos tra r a que
el se ñor Vi vero s Pan toja a ctuó , a tra vés de c onduc tas repro chable s ,
encaminad as a de fra udar a la admi nis tr ación en or den a ob tener el
recono cimien to pen sio nal .

9
F ol i o s 69 0 y s. s. c u ad e rn o p ri nci p al .

www.consejodeestado.gov.co 5
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

25. Por lo an terio r conclu yó q ue el ac to admini stra tivo dema ndado
adolec ía de ilegalidad al en con tra rlo contrario a lo s po stul ados
cons ti tucional es que proh íben p e rcibir doble a signaci ón
provenien te de una mism a fuen te co mo es Te soro Públic o . En
consec uencia : (i) de claró la nulid ad de l a Resolu ción 4298 de 20 de
marzo de 1987 , (ii) denegó la pre ten sión de de voluc ión de lo s
dineros paga dos por concep to de di cha pens ión y ( iii) condenó en
cos tas al dema ndado .

2.7 . R ecur so de ape lac ión

2.7 .1. La apodera da del se ñor Luis Artem io V iver os Pa nt oja
interp uso re cur so de ape lación 10 en e l cual indi có que deb ía
revoca rse la de cisión de pr imera in s tan cia.

26. S egún lo indi có , el se ñor Lui s A rte mio Vi vero s Pan toja se
vinculó como trabajado r o ficial en la Em pres a Puer tos de Colo mbia
duran te 22 años , des de el 8 de oc tub re d e 1964 has ta el 16 de
diciemb re de 198 6, tal como lo ce rti fi có el Minis te rio de Tra bajo y
la Resolu ción 04298 d e 20 de marz o d e 1987 median te l a cu al el
geren te del Pue rto Mar ítimo de Tum ac o re alizó el recono cimien to
pensional por el cump limien to de todo s l os r equisi tos señala dos en
la conven ción colec ti va de traba jo y la b orar m edio tiempo en dic ha
entidad .

27. La apode rada re calcó qu e, de con fo rmidad co n el Decr eto 264 5
de 1981 , por el cual se aprob aron lo s es ta tu tos de la Emp resa
Puer tos de Colo mbia , l os médi cos no fueron c atal ogados c omo
empleados públic os y por ende a l s er trabajado r o fici al pod ía
benefi ciar se de la con venció n colec tiva (1985 – 1986 ) vigen te para
esa épo ca que en su ar tículo 66 con templa la pr es tación
mencionad a; que di cha si tua ción se modifi có solamen te con el
Decre to 10 43 de 1987 que emp ezó a r egir el 13 de may o de ese
año, e s deci r, despué s del re tiro del de mandan te de la e ntid ad y del
recono cimien to pen sional .

28. Expli có que el Trib unal A dmini stra tivo de N ariño no a tendió a
que la E mpre sa de Puer to s de Colo mbia e ra una empre sa come rcial
del Es tado según el De cre to 264 5 de 1 981, c uyos ser vidor es so n ,
por regla gener al , trabaj adore s o fi ciales y por e xcepc ión empleado s
públicos . En ese se ntid o al tra tars e el s eñor Viv eros Pan toja de un
trabaj ador ofi cial no le asi s t ió compe tencia pa ra p ronun ciar se al
respec to , con lo cu al se generó la nuli d ad de lo ac tuado .

10
F ol i o s 57 9 y s. s. c u ad e rn o p ri nci p al .

www.consejodeestado.gov.co 6
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

29. Adicio nalmen te , e xplic ó que el señor Vive ros Pan toja ha
devengado la pensión de Pue rtos de C olombia , duran te más d e 30
años y é sta se en cuen tra in mer sa den tro de las e xcep cione s para
percibi r la s dos pre s tacione s , po r tra tar se de un médico y por
cuanto cada una de la s pre s tacione s se recono ció por labora r med io
tiempo en ca da e ntid ad, c on lo q ue debie ron negar se las
prete nsione s de la demanda y no condenar se en co sta s al
demandado .

2.7 .2. El a podera d o de la UGPP 11 solici tó que se rev oque
parcial men te la sen ten cia de 3 de julio de 20 19 , e n lo rela cionado
con l a devolu ción de las suma s pagad as e n e xce so al seño r Luis
Ar temio Vive ros Pan toja , pue s co nsid eró que e xis tió u na ac ti tud
dolosa y de ma la fe de su pa r te, da do que era cono cedor que
devengaba dos pensio nes prov enien tes del teso ro p úblico , frente a
lo cu al guardó silencio y ademá s se val ió de una a cción de tu tela ,
para man tener el r econo cimien to pen si onal .

2.8 Alega tos de c onclus ión

2.8 .1. La a podera da de l dema ndado 12 en s ín tesi s, rei teró su s
plantea mien tos fren te a l a na tura leza d e la vi ncula ción lab oral del
señor Vive ros Pan toja como trabaja dor o ficial , si tuación que
deter mina la fal ta d e juri sdic ción tan to del Tribunal Admini stra tivo
de Nariño , a s í co mo como de e sta Cor poración para pronu nciar se
sobre el tema .

2.8 .2. Tan to la par te acc iona n te com o el agen te del Mini ste rio
Público gua rdaron silencio .

III. CONS IDERAC IONE S

3.1 . C uest ión prev ia. De la com pe t enc ia de la jur is dicc ión
conte nc iosa a dm inis trat iva fr ente a e sta c ontr overs ia .

30. An tes de abo rdar el fon do d e la controve rsia , la Sala debe
precis ar , que en el cur so del pr oces o se sur ti ó tr ámi te inci dental
fren te a soli ci tud de nulidad fo rmula d a por la par te demanda da
refe rida a la fal ta de ju risdi cció n , empe r o el Tribunal Adm inis tra ti vo
de Na riño med iante auto de 13 de m arzo de 2019 13, re chazó de
plano la solici tud al indi car que no se «e xpre só una cau sal

11
F ol i o s 54 8 y s. s. c u ad e rn o p ri nci p al
12
F ol i o s 72 2 y s. s. i b i d e m.
13 F ol i o s 54 0 y s. s. c u ad e rn o p ri nci p al .

www.consejodeestado.gov.co 7
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

espec ífica de nulidad de aquella s que c onsagra el ar tículo 133 del
CGP» . Al r espe cto se advie rte que la citada deci sión n o es óbice
para pronun ciar se fren te a la fal ta de jurisdi cción , tema fren te al
cual no avan zó en su a nálisi s la pri mera in s tancia , y que es
necesa rio de ter minar e n la me dida q ue, de p rosp erar , no ser ía
posible con tinua r con el es tudio del re c urso de apelac ión.

3.1 .1. Nat ura leza de la v inculac ión la bora l de l se ñor Luis
Artemio V iver os Pa nt oja a nte la Em pr esa P uer tos de C olom bia.

31. Como se ind icó en la par te his tór i ca de e sta p roviden cia , en
este ca so, el Tribu nal A dmini stra tivo de Na riño a ccedió
parcial men te a la s p rete nsione s de l a d emanda y decl aró la nulidad
de la Res oluc ión 004298 de 20 de ma rzo de 19 87 , a travé s d e la
cual, el gere nte del Term inal Mar ítim o de Tu maco - Pu er tos de
Colombia , le reco noció una pen sión de jubilaci ón co nven cional .
Para es to , c onside ró qu e el seño r Vive ros Pan toja se dese mpeñó
como e mplea do público , debido a la s fun ciones des empeñad as ,
con l o cual no pod ía bene fici arse d e la con venc ión cole cti va
vigente.

32. Por su par te , la apode rada del de mandan te sos tiene que , en
razón a la na tu raleza jur ídic a de la en tidad y lo s es ta tu tos de la
misma , vige nte s al momen to del re ti ro del se ñor Vi vero s Pan toja ,
se tiene que os ten tó la condic ión de tr abajador o fi cial y por e nde
se con figura la fal ta d e ju risdi cció n.

33. Al respe cto, se apor tó copia de la Resolución 4298 de 20 de
marzo de 19 87 14, a travé s de la cual s e recono ció la pen sión de
jubilación al señor Luis Ar te mio Vive r os Pa ntoj a, con base en l a
conven ción cole cti va de tra bajo vigen te, en la c ual se indicó que
laboró en e l Termin al Ma ríti mo de Tum aco por 22 año s, 2 me ses y
9 días , ha s ta el 16 de dic iem bre de 1 986 . Ad emás , según
cer tifi caci ón e xpedida po r el je fe de re gistro y c ontrol de pe rsonal
del Te rminal Ma ríti mo de Tu maco , qu e o bra a folio 54 s e indi có que
laboró com o médico je fe .

34. Dic ha deci sión fue con fir mada a tra vés de la Re soluc ión
032842 de 22 de julio de 198 7 15 s uscri ta p or pa r te de la
Subgeren cia de Relacio nes Indu striale s de la E mpre sa P uer tos de
Colombia , al encon tra rla ajus tad a a la conven ción cole ctiva de la
entidad . Pos te rior mente, a travé s de la Resolución 640 0 de 3 0 de

14
F ol i o 4 0 I bi de m .
15
F ol i o 4 1 I bi de m .

www.consejodeestado.gov.co 8
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

diciem bre de 1 993 16 se e fe ctuó la r eliquida ci ón pen sional ,
increm enta ndo su cuan tía a $1 ´806 .547 .

35. Ahora bien , al p roce so se alleg ó c e rti fica ción de 1 .° de febre ro
de 2019 17 su scri ta por la coo rdinado ra del Grupo d e en tidade s
liquidadas de la Di recc ión Jur ídi ca del Minis terio de Salud y de la
Pro tec ción Soc ial, do nde se indi có q ue , una ve z sepa radas la s
histo rias laborale s de lo s se rvido res públ icos de la liqui dada
empres a Puer to s de Colo mbia, se ve ri fic ó que el señor L uis A r temio
Vivero s Pan toja labo ró e n aqu ella des de el 8 de o c tubre de 1964
hasta el 15 de dic iem bre de 1986 y su ú ltimo ca rgo fue el de médico
jefe , con vi ncula ción labor al como trabaja dor o ficial , se gún
acuerdo s de la Jun ta Di rec tiv a N acional de la E mpre sa,
sumini strados po r e l Minis ter io d e Tr an spor te .

36. Sobre el pa rti cular , d ebe r ecord arse que la e mpre sa P uer tos de
Colombia se creó a tra vés de l a Le y 154 de 1959 18 como un
establ ecimi ento público , que pos terio rmen te fue ree struc tu rada
tra vés del D ecret o 561 de 1975 19, com o emp resa co merc ial del
Es tado , vincula da al M inis terio de Obr as Pública s y Transpo rte, a
la que le cor respond ía la di rec ción , a dminis tra ción , explo ta ción ,
conser vaci ón y vigil ancia de lo s ter minales mar ítimo s de
Barran quilla , Buenave ntu ra , Ca rta gena , San And rés , San ta Mar ta ,
Tuma co , Le ticia y los d emás puer to s que pos teri orme nte fuesen
incorpo rados po r e l Gobie rno Nacion al.

37. El ci tado Dec re to 5 61, en su a rtíc ulo 27 , es tablec ió qu e la s
persona s « que p res tan su s ser vicio s a Pue rto s de C olombia s on
traba ja dores oficia les . Sin e mbargo , e n los e sta tu tos de la en tidad
se de ter minará qué carg os , debe n ser dese mpeñado s po r
empleados púb licos » 20, di sposi ción , és ta que se compa sa con lo
señalado po r el De cre to 3 135 de 1 968 21, en cuy o ar tículo 5.° , inc .
3.°, d ispu so que «L as pe rsona s que p res tan s us servi cios en la s
Empre sas Indu striales y Come rciale s d el Es tado s on tra bajadores
of ic ia les; sin emb argo , lo s e statu tos de dicha s e mpre sas
precis arán qué a c tividad es de di recc i ón o con fianza de ban se r

16
F ol i o 4 2 I bi de m .
17
F ol i o 3 5 6 Ib i d e m.
18
« P o r l a c u al s e cr e a l a E m p re sa P ue rt o s de C ol o mb i a ».
19
« P or m e di o d el c ua l s e re es t ru ct ur a a l a E mp r es a P ue r to s d e C ol o m bi a ,
C ol p ue rt os »
20
N e g ri l l a d e l a S al a.
21
«P o r el cu al se p re vé l a i n te g ra ci ón d e l a s eg u ri da d s oc i a l e nt r e e l s ec to r
pú bl i c o y el p ri v a do y s e r eg ul a el ré gi m en pr es t aci o nal d e l os e m pl e a do s
pú bl i c os y t ra b aj a d o re s of i ci al es »

www.consejodeestado.gov.co 9
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

desempeña das por pe rson as que tenga n la cal idad de emple ados
públicos» .

38. A hora bi en, de acue rdo con el Decret o 2465 de l 10 de
sept iem bre de 1981 22, median te el cual se ap robaron los es ta tu tos
de Colpue rto s , en su ar tícul o 38 se dis p uso que «La s pe rsona s que
pres ten su s ser vicio s a Pue r tos de C olombia s on tra baja dores
of ic ia les, a e xcep ción de los Subge ren tes , lo s Jefe s de oficina , el
Secre ta rio Gene ral y el A sis ten te de la Geren cia Gen eral de la
Oficina prin cipal , a sí co mo lo s Geren te s de lo s ter minales , quienes
son e mpleado s público s . [… ]» 23.

39. El cita do Decr eto 24 65 de 1981 fue mod ifi cad o por e l Decre t o
1043 de l 5 de junio de 1987 , que en su ar tículo p rimer o di spus o:

«[ …] A r tí cu l o 1° El art í c u l o 3 8 d el Ac u er d o n úm er o 8 5 7 d e 19 8 1
a pr ob a d o p or e l D e cr et o n úm e ro 2 46 5 d el m is mo a ño , q u ed a rá
así :

L as pe rs o na s q u e pr est a n s us s e rv ic i os a P u ert os d e C o l om b ia,
so n t ra b aj a d or es of i ci a l es, a e xc ep ci ó n d e l a s s i g u i e n t es , q u e
so n emp l e ad o s p ú b l i co s :

[ …] b ) En l o s T e r mi n al es M arí ti mo s .

G er e nt es, Di r ect or es, Se cr et ar i os, J ef es d e O f ic i na, J ef e s d e
De p art a me nt o. Jef e A dm i ni st r at iv o d e S er v ic io s Mé d ic os, J ef es
d e S ecc i ó n, M éd i co s, O do nt ó lo g os, A bo g ad os , I n g e ni er o s,
An a li st as, Ex p ert o s, Su p er vi s or es A dm i ni st rat iv o s L ab or a l es,
Al ma ce n ist a s y Pi l ot os pr áct i co s. [ …]

Pa r ág r a fo . A sí m ism o, so n em p le a d os p úb l ic os a q ue l l as
p ers o n as q u e de se m pe ñ e n lo s c a rg o s de d ir ec ci ó n o co nf i an z a
q ue se l l e ga re n a est a b le ce r m e di a nt e c ua l q ui er
re est r uct ur ac i ó n d e l a pl a nt a de l p er so n a l y q u e s us t it u ya l os
q ue p or e l pr e se nt e Ac ue r do s e pr ec is a n c o mo t a l es. [ …] » .
(Negrilla s y sub raya s de la Sala) .

40. Po s terio rmen te , media nte e l Decret o 2318 de l 9 de nov iem bre
de 1988 , se derogó el Decr eto 1 043 de 198 7, y con su ar tículo
segundo se modi fi có el a rtíc ulo 38 del Dec reto 246 5 de 1981 , el
cual señaló :

«[ …] A rtí cu l o 2° E l art í cu l o 38 d e l Ac u er d o n úm er o 85 7 de 1 9 81
a pr ob a d a p o r e l De cr et o nú me r o 2 4 6 5 d e 19 8 1 qu e d ar á así :
"Art í cu l o 3 8. La s pe rs o na s q ue t r ab aj an a l se rv ic io d e l a E mp r es a
co n l as ex ce pc i o ne s q u e a c o nt i n u ac i ó n s e pr ec i sa n s o n
t ra b aj a d or es of ic i al e s v in c ul a d os a e l l a p o r co nt r at o de t r ab aj o.
So n emp l e ad o s p ú b l i co s d e l i b r e n o mb ra mi en to y r e mo ci ó n
d el n o mi n ad o r , ad e má s de l G e re nt e G e n er al , l a s pe rs o na s q u e

22
«P o r el c ual s e a p ru eb a n l o s es ta tu t os d e l a E mp r es a P u er t os d e C ol o mb i a » .
23
N e g ri l l a d e l a S al a.

www.consejodeestado.gov.co 10
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

p or ej e rc er f u nc i on es d e di r ecc i ó n y c o nf i a nz a de s em pe ñ e n lo s
si g ui e nt es ca r go s:

[ …] b ) En l o s te r mi n al es m a rí ti mo s :

G er e nt es, D ir ect or e s, J ef es d e O f i ci n a S e cr et a ri o s, J ef es d e
De p art a me nt o, J ef e Ad m in is t r at iv o d e S erv i c io s M éd i co s, J ef e d e
Se cc ió n I I I de R e gi st r o y Co nt ro l d e P er s on al , J ef e de S ec ci ó n
I I I d e Caj a, Je f e de S ec c ió n I I I d e C o br a nz as , J ef e d e Se cc i ón I I I
d e F a ct ur ac i ón, J ef e d e S ec ci ó n I I I d e C o nt r ol E nt r a da y S a li d a ,
Méd i co s, O d o nt ól o g os, A b og a d os, I n g e ni er os, S u p erv i so re s
Ad mi n ist rat i vo s L a bo ra l es, A lm a ce n ist as , P i l ot os Pr ác t i co s, J ef e
d e S ecc i ó n A dm i ni st r at iv a (t er m in a l m arí t i m o d e T um ac o ), J ef e
d e S e cc i ón de O pe r ac i on es y M a nt en i mi e nt o (t erm i n al m arí t i m o
d e T u m ac o). [ …]

Pa r ág r a fo . A sí m ism o, se r án em p l ea d os pú b l ic os a qu e l la s
p ers o n as qu e de s em pe ñ e n l os ca rg o s d e di re cc ió n o c on f i a nz a
q ue se l l eg a re n a est a bl ec e r m e di a nt e c u al q ui e r r e est r u ct u r ac ió n
d e la p l a nt a de p e rs o na l, o q u e su st it u y an l o s qu e p or e l p re s ent e
Ac ue rd o s e pr ec i sa n c om o t a l es o q u e am p ar a do s b aj o l a
pr es e nt e d e n om i na c ió n y n om e nc l at ur a f i g ur en e n l a p l a nt a
a di ci o n al d e p e rs on a l". [ …] » . (Negri lla y su brayas de la Sala) .

41. De a cuer do con lo señ alado s e ti ene que par a la fecha de
desvin culación del seño r Luis Ar temio Vivero s Pan toja , e sto es , el
15 de dic iem bre de 1986 24, es taba vig en te el De cret o 2465 de l 10
de se pt iem bre de 1981 25, se gún el cual las p erso nas que pre s ten
sus se rvi cios a Puer tos de C olombia s on trab ajadore s o ficiale s, a
excepc ión de los Subg eren tes , los Je fes de ofi cina , el Se cre tari o
Gener al y el A sis ten te de la Ger en cia Gen eral de la Oficin a
principal , as í c omo l os Ge rentes d e l os term inales , q uienes son
empleados púb licos .

42. Dicha cl asi fica ción se man tu vo ha sta el 5 de junio de 1987 ,
cuando el Decre t o 104 3 es ta ble ció que los mé dicos tendr ía n e l
carácter de em plea dos públic os .

43. L o exp ues to pe rmi te afi rma r que el señor Luis Ar te mio V iver os
Panto ja o ste ntó la calidad de trabajado r ofi cial has ta su re tiro de la
entidad , condi ción que se tuvo en cue nta para el re conoci mien to
pensional o torgado me dian te la Res olución dema nda da 004298 de
20 de mar z o de 1987 , a tra vés de la c ual, el g eren te del Te rminal
Mar íti mo de Tu maco le re conoci ó una pen sión conve ncional . Es
decir , pre vi o a la modi fica ción in trodu ci da po r e l D ecre to 1043 de 5
de junio de 1987 .

24
C on f or m e s e i n di có en l a c e rt i fi ca ci ón ya m en ci o n ad a, q ue ob r a f ol i o 3 5 6 d el
cu ad e rn o p ri nc i p al .
25
«P o r el c u al s e a p ru eb a n l o s es ta tu t os d e l a E mp r es a P u er t os d e C ol o mb i a » .

www.consejodeestado.gov.co 11
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

3.1 .2. Com pe tencia de la juris dic ción c onte nciosa
adm inis trat iva fre nte a l m edio de cont rol de nulidad y
restablec im ie nt o del derec ho en modalida d de les iv ida d ,
cua ndo se discute n act os a dministr ativ os de rec onoc im ie nt o
pe nsiona l de tra ba ja dores oficia les .

44. El ar tícul o 104 d el CP ACA , no rma a plicable a es te p roce so po r
la fe cha de p resen ta ción de la demand a 26 de sc ribe el ob jeto de la
jurisdi cción de lo con ten cioso ad minis tr ativo a sí:

«A RT Í C UL O 10 4. DE L A JU RI S DI C CI Ó N DE L O CO NT E N CI O SO
AD MI NI ST R AT I VO . L a J ur is d icc i ó n d e lo Co nt en ci o so A dm i n ist r at iv o
est á i n st it u i da p ar a c o no ce r, a d em ás d e l o d i sp u est o en l a
Co n st i t u ci ó n P o lí t ic a y e n le y es es p ec i al e s , d e l a s c o nt r ov er si a s y
li t i g i os o ri g i na d os e n a ct os, c o nt r at os, h ec h os, om is i on e s y
o pe ra c io n es, s uj et o s a l d e re ch o ad mi n ist r at iv o, e n l os q ue est é n
in v ol u cr ad a s l as e nt id a d es pú b l ic as, o l os p art ic u la r es c u a nd o
ej e rz a n f u n ci ó n ad m in is t r at i v a.
I g ua lm e nt e c o n oc er á de l os s ig u i ent e s p r oc e so s:
[ …]
4. L o s rel a ti v o s a l a r el a ci ó n l eg al y r eg l am en ta ri a en t r e l o s
s erv i d o r es p ú b l i co s y e l E st ad o , y l a s eg u ri d a d so ci al d e l o s
mi smo s, cu an d o d i ch o rég i m en e s té ad mi n i st rad o p o r u n a
p e rso n a d e d e re ch o p ú b l i c o .
[ …]
PA R ÁG R AF O . P ar a l o s s ol os ef ect o s d e est e Có d i go, s e e nt i en d e p o r
e nt i d a d p ú b li c a t od o ór g a no, o rg a n ism o o ent i d ad e st at a l, co n
in d e p en d e nc ia d e s u d e no mi n ac i ó n; l as s o ci e da d es o e mp r es as en
la s q u e e l E st ad o t en g a u n a p art ic i pa c ió n i g u al o s u p er i or a l 5 0 % d e
su ca p it a l; y l os e nt es co n a po rt es o p art i ci p ac i ón e st at a l i gu a l o
su p er i or a l 5 0 %. » (Neg rilla de la Sala ).

45. Igualmen te , el CP ACA es table ció unas exce pci one s fren te a l
conoci mien to de la juri sdic ción de lo c on tencio so adm inis tra ti vo as í:

«A RT Í C UL O 1 0 5. EX CE PC I O N ES. La J ur i sd i cc ió n d e l o C o nt e nc io s o
Ad mi n ist rat i vo n o c o n oc er á d e l o s s i gu i e nt e s a su nt os:
[ …]
4. Lo s c o nf li ct os d e c ar á ct e r la b or a l s ur g i d os e nt r e la s en t i d a de s
p úb l ic as y s us t r ab aj ad o re s of i c ia l es. »

46. De acue rdo con lo an terio r e sta j urisdi cción es tá in stitui da,
entre o tra s ma teria s, par a conoce r d e los pro ceso s de nuli dad y
res tableci mien to del dere cho de ca rác te r lab oral que no pro vengan
de un con tra to de tra bajo , en los cua le s se co ntrovie rtan a cto s d e
cualquier au to ridad .

47. Ahora b ien, el ar tícu lo 2 .º del C .P .L . mod ifi cado po r el a r tículo
2.º de la L ey 712 de 2001 , an tes de los cambio s in troducid os por el
artícu lo 622 del Código Gener al del Pro ceso , señalaba lo sigui ente :

26
F . 1 . 18 de j un i o d e 2 01 4 .

www.consejodeestado.gov.co 12
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

«C o mp et e nc i a G e n er a l. La Ju ri s di cc i ó n O r d in a ri a, en s us
es p ec i al i d ad es l a b or al y de s eg u ri d a d s oc i al co n oc e de :
1. L os co nf l ict os q u e s e or i g in e n d ir ect a o in d ir ec t a me nt e d e un
co nt r at o d e t r a baj o.
[ …]
4. L as c ont ro v ers i as r ef er en t e s a l s ist e ma d e se g ur i d ad s oc i al
in t e gr a l q ue s e s u sc it e n e nt r e l os af i li a d os, b en ef ic i ar i os o us u ar i os,
lo s em p l ea d or es y l as e nt id a d es a dm i ni st ra d or as o p re st ad or a s,
cu a lq u i er a q u e s e a l a nat u ra l ez a de l a r el ac i ó n j urí d ic a y d e l os act os
j urí di c os q ue s e c o nt r ov i ert a n [ …] ».

48. Con fo rme con lo a nte rior , la juri sd icción o rdina ria labo ral es
compe ten te para con ocer la s con tro ve rsias r elaciona das con lo s
contra tos de trabajo , y también con el sis tema d e segu ridad socia l
que s e sus citen e ntre los a filiado s, b enefic iario s o u suario s , l os
empleados y las enti dades admini s tra doras , a spec to que cobra
relevan cia po r la ca tego ría de tr abajad or o ficial que alega tene r la
accionada , d ado que es te tipo de ser vid ores ju stamen te se vin cula n
median te e se ac to con sensu al.

49. Sin e mbargo , e s ne cesa rio p reci sar que e n tra tá ndose de los
casos e n que la A dm inistrac ión dem anda sus pr opios act os a
través del medio de c ontrol de nulidad y res tablec im ie nt o del
derec ho, la Sala Juri sdic cional Di scip l i naria del Conse jo S uperio r
de la Judi ca tura ha pre cisado que la c ompetencia par a de sa tar la
controve rsia co rre sponde a es ta juri sdi cción . A ta l de cisió n a rribó
median te provi dencia de 20 de febre r o de 2020 , donde indi có l o
siguien te:

«C o mo p ue d e ob se rv a r s e, l a acc i ó n d e l e si vi d a d p ar a obt e n er la
a nu l ac i ón d e u n ac t o a d mi n ist rat i vo m e di a nt e e l c u a l s e r ec o no ce un a
p en si ó n y s e or d en a s u pa g o, no est á e nt r e l os as u nt o s e xc e pt ua d os
d el co n oc i mi e nt o d e l a J ur is d ic c ió n Ad mi n ist rat iv a. [ …]

En c on s ec ue n ci a, c om o qu i er a q u e la s pr et e ns i on e s de l d em a n da nt e
est á n e n de r ez ad a s a q u e s e d ec l ar e l a n u l id a d d e l act o ad mi n ist r at i v o
a nt e s c it a do q u e f ue e xp e d id o p or e l la mi sm a, en v irt u d d e l as
at r i bu c io n es q u e l e f u er o n c o nf e r id a s h a b id a su co n d ic i ón d e en t i d a d
p úb l ic a, s e c o ns id e ra q ue est a c o nt r ov e rs i a s in d ub it ac i ó n a l gu n a
est á s uj et a a l d e re ch o a dm i ni st r at iv o, p u es la t e orí a de l act o
a dm in i st r at iv o y d e l pr i nc i pi o d e le g a li d a d, s us c au sa l es d e n u li d a d y
la ac ci ó n d e l es iv i da d m is ma, así c om o l a m ed i d a c a ut e la r d e
su sp e ns i ón p ro vi s io n a l d e l a ct o a dm i n ist rat i vo, so n est ru ct ur ac i on e s
co nc e pt ua l es pr o pi a s y ex c lu si v as d e est a r am a d e l d er e ch o, r az ó n
suf ic i e nt e p ar a s ost e ne r qu e l a c o nt r ov e rs ia d eb e se r v e nt il a d a ant e
la J ur is d ic ci ó n A dm i n ist r at iv a. [ …] ».

50. Es ta tesi s fue apli cada po r es ta Subse cción , a travé s de
prove ído de 1 .° de o c tubre de 20 20, radicado 25 000 -23 -42-00 0-
2018-00205 -01(183 3-20 ) con pone ncia del Con sejer o Dr . Wil liam
Hernández Góme z , d onde afi rmó lo si g uiente :

www.consejodeestado.gov.co 13
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

« No o b sta n te , e n p ro vid e n cia s d e l Co n se jo Su p e rio r d e la
Ju d ica tu ra , Sa la Di scip lin a ria ,7 27 a l d irimir co n fli cto s d e
co mp e te n cia e n tre la s ju risd i ccio n e s d e lo co n te n cio so
a d min istra tivo y la o rd in a ria e n su s e sp e cia lid a d e s la b o ra l y d e
se gu rid a d so cia l, h a a si gn a d o la co mp e te n cia a e sta co rp o ra ció n
cu a n d o se tra ta d e d e ma n d a s p re se n ta d a s p o r e n t id a d e s p ú b lica s
e n la s qu e se p re te n d e a n u la r e l a cto a d min istra tivo qu e fu e
e xp e d id o p o r e l la mi sma , co n fu n d a me n to e n la s si gu ie n te s
p re misa s: (i) qu e la s p re te n sio n e s fo rmu la d a s va n e n ca min a d a s a
o b te n e r la n u lid a d d e u n a c to a d min i stra tivo , ( ii) la p a rte
d e ma n d a n te e s u n a e n tid a d d e ca rá c te r p ú b lico , (ii i) e l co n tro l d e
le ga lid a d d e lo s a c to s a d min i st ra ti vo s co rre sp o n d e a la ju ri sd icc ió n
d e lo co n te n cio so a d min is tra ti vo , (iv) l a a cció n d e le si vid a d
e qu iva le a la a c ció n d e n u lid a d o n u lid a d y re s ta b le ci mie n to d e l
d e re ch o , p o r qu e p ro ce d e e n to d o s lo s ca so s e n qu e la Na ció n o
la s e n tid a d e s p ú b lica s a cu d e n co mo d e ma n d a n te s a n te la
ju risd ic ció n d e lo co n te n cio so a d min is tra ti v o , e n la b ú squ e d a d e la
n u lid a d d e su s p ro p io s a c to s [ …]» .

51. Igual men te, la Su bse c ción B ha se ñalado rei te radamen te , que
en caso s de con torno s si milare s al p re sente , a coge la posi ción de
la Sala Ju risdi ccio nal Di scipli naria d el Conse jo Superio r de la
Judica tura , ya exp resada , tal co mo l o i ndicó a travé s d e s ente ncia
de 4 de febre ro de 2 021 28 den tro del pr oceso radicad o 76001 -23-
31-000-20 10-01603 -02( 4080-17 ) cuand o señ aló:

«[… ]co moquie ra que la que for mula la a cción de nulida d y
res tableci mien to de l der echo del ep ígra fe es l a mi sma
Admini stración con tra su p ropio ac to , en v ir tud del r e fer ido
preceden te , e sta juri sdic ción e s compe ten te pa ra re solv er la
controve rsia de que tra ta la d emanda , lo cual desvi r túa la
necesidad de fij ar j uris pruden cia c omo lo re clama el
demandado .»

52. B ajo tal en tendido , c omo en e s te c aso fue la U GPP quie n
instau ró el med io de con trol d e n uli dad y res table cimie nto del
derecho a e fe cto s de anali zar la legalidad del a c to de
recono cimien to p ensional de un trabaja dor o ficial , se tiene que , de
acuerdo con lo se ñalado por el Consej o Supe rior de la Judi catura ,
esta ju risdi cción e s comp eten te pa ra re solver el a sun to liti gioso de
que tra ta la demanda , razó n por la cu al , la Sala se pronun ciará
sobre la legalidad del a cto de mandado .

27
A u to de l 23 de n o vi e m b re d e 2 0 17 , d en tr o d el p r oc es o, 1 1 -0 0 1- 0 1- 0 2- 0 00 -
20 1 7- 0 26 4 0 - 0 0, M. P J ul i o C e sa r V i l l am i l H e r ná n de z, a ut o de l 1 1 d e j ul i o de
20 1 8, de nt r o d el p ro ce so 1 1 - 0 01 - 02 - 00 0 -2 0 1 8- 0 11 6 5 - 0 0 MP . Ma gd a V i ct o ri a
A co st a W al te r os y a ut o d el 1 4 d e j u l i o de 2 0 19 , de nt r o d el p ro c es o 11 - 00 1 -0 1 -
02 - 00 0 -2 0 19 - 01 0 14 - 00 M P . A l ej an d ro M ez a C ar d al es .
28
C o n p o ne nc i a d el C on se j e r o D r . C a r me l o P e r do m o C u ét e r

www.consejodeestado.gov.co 14
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

3.2 . C om pet enc ia

53. De con fo rmidad con lo ya indi cado y , de acue rdo con el ar tículo
150 del C ódigo d e P roced imien to Admin i strati vo y de lo C onte ncio so
Admini strativo 29, el C onsejo de E stado e s compe ten te pa ra resol ver
el re cur so de apelació n in te rpues to .

54. Asi mis mo, co nfo rme a lo di spues to en el a rtíc ulo 32 8 30 del
Código Gener al del P roce so, la com pe tencia del juez de segund a
instan cia e stá cir cuns cri ta a lo s arg umentos exp ues tos p or el
apelante . No ob s tan te, e n caso de que a mbas pa rte s haya n apelado
la sen ten cia , el supe rior re solve rá sin li mita ciones , co mo o c ur rió en
este c aso .

3.3 . Problema jur ídico

55. En es te cas o le corr esponde a la Sala de ter minar si ¿el ac to
demandado i ncur rió en viola ción de ar tículo 128 cons ti tuci onal y de
la e xcep ción señala da en el ar tículo 1 9 li teral (b) de la Le y 4ª de
1992 al disp oner el reco noci mien to de una pen sión de ju bilación a
favo r del seño r Lu is Ar temi o Vi vero s P antoja? En ca so de la qu e
respue sta al an terio r in te rrogan te sea p ositi va deberá ve ri fica rse si
¿es d able ord enar la devo lu ción de l a s suma s pe rcibida s por el
pensionado en vi rtud del a c to admini str ativo cues tionado? .

29
«E l C on s ej o d e E s ta d o, en S al a de l o C o nt en ci o so A d mi ni s t ra ti v o c o no ce r á
en s e gu n da i ns t an ci a de l a s a pel a ci o n es de l as s en t en ci as d i c ta da s e n p ri m er a
i ns ta n ci a p o r l os tr i b u na l e s a d mi ni s t ra ti v os y d e l as a pe l a ci on es d e a u to s
sus ce p ti bl es de es te m ed i o de i m p ug n aci ó n, as í c om o d e l os r ec u rs os de qu ej a
cu an d o n o s e co nc ed a el de a pe l a ci ón p or p ar t e d e l os t ri bu n al e s, o s e co nc e da
en un ef ec to di s ti nt o d el q u e co r r es po n da , o n o se c on ce d an l os ex tr a or di n ar i o s
de re vi s i ó n o d e u ni f i c aci ó n d e j u ri s p ru d en ci a. […] »
30
«A R T ÍC U L O 3 28 . C O MP E TE N C IA D E L S U P E R IO R . E l j ue z d e se g un d a
i ns ta n ci a d eb e rá p ro n un ci ar se s ol a m en t e s ob r e l os ar g um e nt os ex p ue st os po r
el a p el an te , si n p e rj ui c i o de l as de ci s i o n es q u e d eb a a d op ta r d e ofi ci o, en l os
cas os pr ev i s to s po r l a l ey .
S i n e m ba r g o, c u an do a mb as pa r te s h ay a n a p el ad o t o da l a s en t en ci a o l a q u e
no a p el ó hu bi e re ad h er i d o al re cu rs o, el su p e r i o r r es ol v e rá si n l i mi ta ci on es .
E n l a a pel a ci ó n d e au to s, e l s u pe ri o r s ól o te n dr á co m pe t en ci a p a ra t r am i t a r y
de ci di r el r ec u rs o, c on d en a r e n co st as y o r de n a r c o pi as.
E l j u ez n o p o dr á h ac e r m ás de sf av o ra bl e l a si t ua ci ón de l a pel a nt e ú ni co , s al v o
qu e e n r az ó n d e l a m od i fi ca ci ón fu e ra i nd i s pe ns a bl e r ef o rm a r p un to s
ín ti ma m en t e re l a ci on a do s co n el l a .
E n el t r á mi t e de l a a p el a ci ón n o s e po d rá n p ro m ov e r i nci d en te s, sa l v o el de
re cu sa ci ón . L as n ul i da d es p ro c es al es d eb e rá n al eg a rs e du r an te l a au di e nci a. »

www.consejodeestado.gov.co 15
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

3.4 . Marc o normat iv o y jur is prude nc ial

3.4 .1. Prohibic ión de rec ibir doble er ogación de l erar io.

56. A p ar tir del a ño 188 6 31 se e stab leci ó la p rohibi ción d e re cibi r
más de una asigna ción que tenga su ori gen en el teso ro públi co , lo
mencionad o fu e es tabl ecido igual men te por l a Co ns titución P olíti ca
de 1991 c omo pasa a ob serv arse :

«A rt í c u lo 1 2 8. N ad i e p od rá d e se m pe ñ ar s im ul t á n e a m en t e m ás d e u n
em p le o pú b li c o n i re c ib ir m á s d e u n a as i g n ac i ón q ue pr ov e ng a de l
t es or o pú b l ic o, o d e e mp re s as o d e i nst it u ci o ne s e n la s q u e t e n g a
p art e m ay or it ar i a el Est a d o, s a lv o lo s ca so s ex pr es am e nt e
d et e rm i na d os p or l a le y.

Ent i én d as e p o r t es o ro pú b l ic o e l d e l a N ac ió n, el de la s e nt i da d es
t er rit o ri a l es y e l d e l a s d es c ent r al iz a d as ».

57. Vis to lo an terio r, se colige que es tá prohi bido : i ) d esem peñar
más de un e mpleo de forma si multáne a y , ii) per cibir más de una
asignació n que pro venga d el teso ro público o de empr esas e
insti tu ciones en la s qu e tenga pa rte ma yori taria el E s tado .

58. La di sposi ción con tenid a en el ar tícu lo c ons ti tuciona l ibidem fue
desarr ollada por el a r tículo 19 d e la Ley 4ª de 1992 32, el cual
precep túa :

«N a d ie p od rá d es em p eñ a r si mu lt á ne a me n t e m ás d e u n e m pl e o
p úb l ic o, n i r ec i b ir m ás de u na as i gn a ci ó n q u e pr o ve n g a d el T es o ro
Pú b li c o, o d e em pr es as o d e i ns t it u ci o n es en la s q u e t e n ga pa rt e
ma yo rit a ri a e l E st a d o. E xc e pt uá n se l as si g u i e nt e s as ig n ac i o ne s:

a) L as q u e r ec i b a n l os pr of es o re s un iv er sit a ri o s q u e s e
d es em p eñ e n c om o as e so r es d e l a R am a Le g is l at i v a;
b) La s p er c ib i d as p o r e l p er s on a l c on as ig n ac i ó n d e r et ir o o
p en si ó n m i l it a r o p o l ic i al d e la F u er z a P ú bl ic a;
c) La s pe rc i bi d as p or co n ce pt o d e s ust it uc i ó n pe n si o n al;
d) L os h on o ra r io s p e rc i bi d os p or co n ce pt o d e ho ra -c át e dr a;
e) L os ho n or ar i os p er c ib i d os p or c on ce pt o d e s er v ic i o s
pr of es i on a l es d e s a lu d;
f ) L os ho n or ar i os pe rc i bi d os p or l o s mi e mb ro s d e l as Ju nt a s
Di r ect iv as, e n ra z ón d e s u a si st e n ci a a l as mi sm as, si e mp r e q u e
n o s e t r at e de m ás d e d o s j u nt as;

31
«M e di an te l a cu al s e s e ña l a n l as n or m as , ob j e ti v os y c ri te ri os q ue d eb e
ob se rv a r el G ob i e r no N aci o na l pa r a l a fi j aci ó n de l ré gi m en s al a ri a l y
pr es t aci o nal d e l os e mp l e a do s p ú bl i co s, d e l os mi e mb r os de l C on g re so
N ac i o n al y d e l a F ue r za P úb l i c a y p a ra l a f i j a ci ón de l as pr es t aci o ne s so ci al es
de l os T ra b aj ad o re s O fi ci al es y s e di ct an ot r a s di sp os i ci on e s, d e c o nf or m i d ad
co n l o e st ab l e ci do en e l ar t íc ul o 15 0, nu m er al 1 9 , l i t e ral e s e) y f ) d e l a
C o nst i t uc i ó n P ol ít i c a» .
32
A r tí c ul o 6 4 d e la C o n s ti t uc i ón P o lí t ic a de 18 8 6. N adi e po d rá r eci bi r do s
su el do s d el Te so r o p úb l i c o, sa l v o l o qu e p a ra cas os es p eci al es de te r mi ne n l as
l ey es .

www.consejodeestado.gov.co 16
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

g) L as qu e a l a f e ch a d e e nt r a r e n v i g e nc i a l a pr es e nt e Le y
b en ef ic i en a l os s erv i d or es of ic i al es d oc e nt e s p e ns i on a d os.
PA R ÁG R AF O . N o s e p o dr á n r ec i b ir ho n o ra ri os q u e s um ad o s
co rr es p on d a n a m ás d e o ch o ( 8) ho r as d i ar i as d e t r a baj o a v ar i as
e nt i d a de s. ».

59. Aho ra b ien, la Co rte Con sti tu cional en sen ten cia C -133 del 1 .°
de ab ril de 1993 , al a naliza r la nor ma e n c ita , e sta bleció qu e dicha
incompa tibilid ad se encue ntra en ín tim a rela ción de cone xidad c on
la remune ración de los ser vidore s es ta tales ; toda vez qu e en ella
se p rohíbe la co ncur renci a de do s o m ás c argo s públ icos en una
misma per sona , tan to com o r ecibi r m ás de una asigna ción que
provenga del e rario públi co .

60. E spec ífica men te fren te al tema l a Sala de Cons ulta y Se rvi cio
Civil de es ta Co rpora ción , c on o casión de la pr ohibició n de recib ir ,
en for ma simul táne a, doble a signac ión del teso ro público señaló 33
que con fundamen to en l a indispen s able calidad de e mpleado
público , el o bjetivo de de la s do s pro hi biciones con curr e al mism o
fin , con sis ten te en qu e no se recib a má s de una a signació n, e n los
siguien tes térm inos :

«[ …]
El d es ar ro l l o j ur is p ru d e nc i al d el t é rm i n o “ as i gn a ci ó n”, p u ed e
re su mi rs e así : “c o n est e v oc ab l o g en é ri co se d es i g na e n h ac i en d a
p úb l ic a t o d a c a nt i da d d e d i ne r o q ue s e f ij a y de st in a a l p a go de l a s
pr est a ci o n es r el a ci o n ad a s co n el s er v ic i o p ú bl ic o of i ci a l”, s e g ú n l a
Sa l a P l e na d e l a Co rt e S u pr em a d e Ju st i c i a - s e nt e n ci a d el 1 1 d e
di c ie m br e de 1 9 61 -.

Po r su p art e, e st a Sa l a e n l a Co n su lt a 8 9 6 d e 1 9 97 so st uv o q u e “. . . la
pr o hi b ic i ó n d e r ec ib i r m ás d e u na a s ig n ac i ó n d el t e s or o pú b l ic o, est á
est re c ha me nt e r e l ac io n a da c on e l ej er ci ci o d e e mp l e os en e l s ect or
of ic ia l o c on e l p ag o d e pr est a ci o n es pr o ve ni e nt es d e l ej e rc ic i o de
est os em pl e os (. . . ) l as a s ig n ac i o ne s me nc i o n ad as e n di c ha s n orm a s
co mp re n d en l os su e l do s, pr est ac i o ne s s o ci a le s y t o da cl a se d e
re mu n er ac i ó n qu e t e n ga c om o f u n da m ent o u n ví n cu l o o re l ac i ón
la b or a l c o n en t i d a de s de l E st ad o
[ …] » .

61. P ese a lo ante rior es ta Corp orac i ón ha determin ado que e s
dable devenga r si multáneamen te un a pen sión de jubila ción po r
servi cios p res tado s en el se cto r públi co y una pen sión de vej ez
pagada p or el ISS , sie mpre y cuando la s egunda d e ellas se ob ten ga
por serv icios labo rados en el se cto r p ri vado 34. E n e fec to , si bien el

33
C o nc e pt o 1 34 4 d e 1 0 de ma yo de 2 0 01 .
34
A l re sp ec t o, p ue d e c on s ul t a rs e el co nc e pt o 1 43 0 de 8 d e m ay o de 2 00 3 d e
l a sa l a d e c on sul t a y s e rvi ci o c i vi l , C . P . S us an a M on t es d e E ch ev e rr i , e n el
qu e s e i n di có : «C o mo s e d ej ó ex pl i c ad o e n e l ap a rt e 2 d e e st e c on ce pt o , ha st a
l a vi g en ci a d e l a l e y 1 0 0 d e 1 . 9 9 3 l o s m áx i m os t ri b un al es de j u sti ci a, C o rt e
S up r em a de Ju st i ci a y C o ns ej o d e E st ad o , h ab ía n s e ña l a d o q u e l o s a p or t es

www.consejodeestado.gov.co 17
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

artícu lo 49 del D ecre to 758 de 1990 35 con sagró la i mpro cedencia de
devengar las pens iones que recon oc ía dicha ins ti tució n co n la s
demás con tem pladas para el se cto r p ú blico, el Consej o de E sta do
en sen ten cia del 3 de abril de 1995 36 decl aró la nulida d de la ci tada
norma al con sidera r lo siguien te :

«[ …] C om o h a d i ch o l a Co rt e S up re m a d e J ust ic i a e n s e nt en ci a de
2 7 d e e n er o de 1 9 9 5 ( ex p e di e nt e N o. 7 1 09, S al a d e Ca s ac ió n
L ab or a l, m ag i st r ad o po n e nt e Dr. J or g e I vá n Pa l ac i o P a l ac i o. ) “ pu e d e
d ec irs e ent o nc e s q ue e l I SS s e c o nv irt i ó e n un m er o ad mi n ist r ad or
d e lo s di n er o s qu e a p ort ar a n as a la r ia d os y em p le a d or es c on e l
co mp ro m is o d e m a n ej a rl os; p or c o ns i g ui e nt e no p u ed e af i rm ar s e q u e
la s p e ns i on e s q ue ést e ot or g u e pr ov i n ie r on d el T es or o P úb l ic o” . L a
Sa l a c om ul g a c o n t a l a p re c ia ci ó n. S e t r at a d e do s a si g n ac i on es
co mp l et am e nt e d if er e nt es p or s u o ri g e n y p or su f u e nt e. La p e ns i ón
q ue r ec i ba l a p er s on a d e l a Caj a N ac i on a l d e P r ev is i ón S oc i a l o d e
cu a lq u i er a ot r a s im i la r, y l a qu e r e cl am e d el I SS; u n a o b e de c e a
se rv ic i os pr est a d os a l E st ad o; l a ot r a p or h a be r pr est a do s er vi ci o s
la b or a l es a ot r a e nt id a d, a u n en t e p art ic ul a r l l am a do p at r o n o o
em p le a d or t o do l o c u a l c o nd uc e a in d ic ar q u e l as do s pe n si o n es s e a n
co mp at i bl e s p or c ua nt o no se o p on e a lo s se ñ al a d o e n l a n or m a
co nst it uc i o na l q u e pr o hí be , s a lv o e xc e pc i on e s, p erc i b ir u n a
pl u ra l i da d d e as ig n ac i o ne s pr ov e ni e nt es d el T es or o Pú b l ic o”. [ …] ».

62. Igual mente es ta Subse cción en sen tencia del 2 de dic iemb re de
2019 37 expli có que no toda s la s pension e s paga das por ese in sti tu to
provienen de l te soro públ ico , pues muc has de ellas son su frag adas
con d inero s prov enien tes de pa tron os parti cular es y por end e l a
natur aleza jur ídica de la s pen siones d ebe ser de ter minada po r la
calidad del pa trono o de quien r ealice los apo rte s, pu es
dependiendo del ori gen o la fuen te de lo s din eros con que se ha yan
hecho los apor te s se denom inará si e s pública o priv ada.

ef ec tu a do s p o r l o s t ra b aj ad o re s y l os pa t ro n o s d el s ec to r pr i v ad o a l IS S er a n
de í nd ol e p ri v a da y , po r l o m i s mo , l as p e nsi on es q u e c o n t a l es re cu rs os s e
pa g ar a n no p r ov en í an d el t es o ro p ú bl i co y , po r el l o , e ra n co m pa ti bl es c on
cu al qu i e r ot r a as i g na ci ón p r ov en i e n te s de é st e. S e d i j o , e nt on ce s, q u e el IS S
re su l t a ba se r un si mp l e a dm i ni st r ad o r d e re c ur so s d e ín d ol e p ri va da . P or el
co nt r ar i o , s e e nt e nd i ó qu e l as pe ns i o n es pa g ad as po r l as en ti d ad es de
pr ev i si ó n del s ec to r p úb l i c o c o ns ti tu ía n as i g n aci o ne s pr ov e ni en te s de l t es o ro
pú bl i c o» .
35
«A R TÍ C U LO 49 . I N C O MP A T IB I LI D A D . La s pe ns i o n es e i n d e mni za ci on e s
sus ti tu ti va s qu e c ub r e el IS S , so n i n c om p ati bl es :
a) E nt re s i ;
b) C on l as d e má s p en si on es y a si gn ac i o n es d el se ct o r p úb l i c o, y
c) C o n l as p e nsi on e s d e j u bi l ac i ó n po r a po rt e s de q u e t r at a l a Le y 7 1 de 1 9 88 .
S i n e mb a rg o , el b en ef i ci a ri o po d rá o p ta r p or l a m ás f av o ra bl e cu a nd o h ay a
co nc ur r en ci a e nt re e l l as .»
36
C on se j o de E st ad o , S al a d e l o C o n te nc i os o A d mi ni st r ati v o, S ecc i ó n
S eg u nd a. S e n te nc i a d el 3 de a br i l de 1 9 95 . E xp ed i e n te s a cu m ul ad os : 57 0 8,
58 3 3 y 59 3 7.
37
C on se j o de E st ad o , S al a d e l o C o n te nc i os o A d mi ni st r ati v o, S ecc i ó n
S eg u nd a, S ub se cci ó n A . S e nt e nci a d el 2 d e di ci e mb r e de 2 0 19 . R a di ca d o:
25 0 00 - 23 - 42 - 00 0 -2 0 12 - 01 2 93 - 01 ( 07 7 5 - 1 5) .
www.consejodeestado.gov.co 18
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

63. A simis mo , en sen tenci a de 10 de junio de 2021 e sta
Subse cción 38 e xplicó que en « [… ] vir tud de la entrada en vigen cia
de la Ley 100 de 199 3 y en el ente nd ido de que e l a rtíc ulo 12 8
superio r con te mpla una prohibi ción de deveng ar una doble
erogación po r par te del E sta do, se to r na in compa tible ob tene r el
pago de d os o má s pen sione s de rivad as del Sis te ma In tegral de
Seguridad So cial : i) cuan do bu squen c ontene r el mi smo riesg o, es
decir , propen dan por un obje to análogo , y ii) espe cialme nte cuando
la causa , ba se o fuen te de fin ancia ción de a mbas pres ta ciones sean
las c oti zacion es prov enien tes de ser vici os pr es tados an te e ntid ades
públicas o pag adas con rec urso s del e rario , pue s el orig en de los
aportes no se des vir túa o se tran s form a por el he cho de con ver tir se
en para fi scale s, s ino q ue se con figura en razón de la na turale za
jurídi ca del empleado r y la rela ción labo ral sos tenida con el
empleado» .

64. De acue rdo con todo l o an te rior , se apre cia qu e es
perfe c tamen te co mpatible d evenga r d os pen sione s de vej ez en
favo r de un mi smo bene ficia rio , sie mpr e y c uando la s c oti zacion es
derivada s en cada caso sean ex clusi vam ente de tiemp os de se rvi cio
a diferen tes emp leadore s de l s e cto r públ ico y priva do
respec ti vamen te .

3.5 . C aso c oncret o.

3.5 .1. Reconoc im ient o pe ns iona l a car go de P uert os de
Colom bia .

65. El señor Lui s A r temio Vi vero s P antoja nació el 6 de ma rzo de
1935 tal como indi ca la co pia de su céd ula de ciudadan ía visible a
folio 331 .

• De con for midad con ce rt if icac ión sus c rita el 10 de fe brer o
de 1 987, por e l jefe de re gist ro y contr ol de per sona l de l
Terminal Mar ítim o de T umac o 39 se i ndicó q ue el s eñor
Vivero s Pan toja tr abajó en di cha em presa de sde el 8 de
octub re de 1964 ha s ta el 1 6 de di ciemb r e de 1986 en el cargo
de mé dico je fe , pa ra una total de 22 añ os, 2 me ses y 9 d ías .

38
P r of er i d a de nt r o del p r oc es o r a di c a do 73 0 01 - 23 - 33 - 00 0 -2 0 14 - 00 1 78 -
01 ( 49 8 1- 1 4) c o n po n en ci a de l co ns ej e ro D r. W i l l i a m H e rn á nd ez G ó me z.
39
F ol i o 5 4 C d n o. p ri nc i p al

www.consejodeestado.gov.co 19
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

• Median te Res oluc ión 4298 de 20 de marz o de 1987 40 el
geren te de l Ter minal Ma ríti mo d e Tuma co - Pue rto s Mar ítimo s
de Colombi a se le recon oció la pen sión de jubilac ión al seño r
Luis A rtemio Vive ros Pan toja , de confo rmida d con la
«Convenci ón Cole c tiva de Tr abajo vigente del Term inal
Mar íti mo de Tu maco» «[…] por h aber tr abajado má s de vein te
(20) año s al serv icio de En tidade s del Es tado y con tar con
más d e ci ncuen ta (50 ) año s de eda d[… ]» , po r su la bor
duran te 22 años , 2 mes es y 9 d ías , en u n mon to de $91 .570 .23
pesos , a par ti r del 16 de di ciemb re de 1986 , « fec ha en que
dejó de pres ta r s us ser vicio s como tr abajador ac tivo de l a
Empre sa» .

• Por Res olución 032 84 2 de 22 de julio de 1987 41, sus cri ta po r
el subge rente de relacio nes in dus tri ales de Puer to s de
Colombia , se aprob ó el recono cimie nto pensional es table cido
en la Reso lución 4298 de 20 de ma rzo de 1987 .

• A tr avés d e Resoluc ión 0064 00 de 3 0 de diciem bre de 1993 42
susc rita por e l geren te d el Termin al Mar íti mo de Tum aco -
Puer tos Mar ítimos de Colombi a se re ajustó la pensió n de
jubilación men cionada , en cuan tía de $ 405.890 .66 .

• Median te la Res olución 00958 de 3 1 de julio de 2 009 43
susc rita po r el Gru po In terno de Trabajo Ges tión Pa sivo So cial
de P uer tos de Colo mbia , se dio cu mpli miento a la sentencia
de 21 de julio d e 2009 pro feri d a po r la Sal a de D ecisi ón
Laboral del Tri bunal Supe rior de D is tri to Judi cial de Pas to , a
tra vés de la cual se ordenó rea c tiva r el pago de l a pen sión
otorg ada por esa e ntid ad al de mandad o, que fue sus pendida
median te Oficio C PS PC – C G- 530 de 2 2 de ma yo de 2 009 .

• A folio s 217 a 21 9 obra copia del fallo de 25 de a gos t o de
2009 dicta do por la S ala de Casac ión Labora l de la Corte
Suprema de J ust ic ia , a tra vés del cu al se con firm ó el fallo
profe rido po r el Tribunal Super ior de Di strito Judi cial de
Pas to.

40
F ol i o 4 0 . Ibi d e m
41
F ol i o 4 1 . Ibi d e m
42
F ol i o 4 2 . Ibi d e m
43
F ol i o s 51 y s .s . C u ad e rn o p ri nc i p al .

www.consejodeestado.gov.co 20
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

3.5 .2. Rec onocimie nto pensiona l a ca rgo de l ISS

• A travé s de la Res olución 002315 de 3 1 de ma yo de 1999 44,
susc rita por el Coo rdinado r Na cio nal de A ten ción al
Pensionad o se le r econo ció l a pen sión de jubila ción al señor
Vivero s Pan toja , de con for midad con «el régime n de tr ansi ción
establ ecido por el ar tícul o 36 de la Ley 100 de 1993 , en
concor dancia con el Ar tí cul o 12 del A cuerdo 049 de 199 0,
aprobado por el Dec re to 758 del mis mo año, el (la ) a segur ado
(a) cumple los requi sitos de edad y se manas e xigido s par a el
derecho a la p ensión po r vejez [… ]» , e sto con ba se e n 120 7
semana s co tiz adas y en cuan tía de $ 5 17.528 a 1 .° de ene ro
de 1999 .

• A folio 44 obra copia de la liquidac ión pe nsiona l, e fect ua da
por e l téc nico de se rvicios adminis trat iv os de la
Coordinac ión de N óm inas del Se guro Socia l Secc ional
Nariño , dond e se señal a que el deman dado la boró en di cha
entidad com o médi co ge neral grado 36 , c on in tensi dad de 4
horas , en el g rupo de ser vicio s a mbula to rios del Segu ro Social
Seccio nal Nariño - Tuma co , a s í:

• Del 1 .° de ene ro de 1970 al 31 de oc tub r e de 19 71 (1 ho ra) .
• Del 1 de novie mbre de 1971 al 31 d e julio de 1975 (2
horas) .
• Del 1 de agos to de 1975 al 13 de julio d e 1978 (3 ho ras ) .
• Suspen sión p aro de AS MEDA S p or 51 d ías a par tir del 6 d e
septie mbre de 1976 .
• Del 1 4 de julio de 1978 al 29 de dici embre de 1997 ( 4
horas) .

• Median te R esoluc ión 066 de 30 de e ne ro de 200 1 45, s usc ri ta
por la gere nte adm inis tra tiv a IS S Secc i onal Nari ño, re conoc ió
al seño r Vi vero s Pa ntoj a la pe nsió n de jubila ción de
conf orm ida d c on la c onv enc ión c ole ctiva , co n el cien por
ciento (100% ) del pro medio de lo per ci bido duran te el úl timo
año de s ervi cios por su la b or como méd ico gene ral g rado 36 ,
con inte ns idad de 4 horas diar ias , d el gru po de serv icios
ambula torio s GSA C AA de Tuma co , ISS Se ccional Nariño ,
donde se indicó lo sig uien te:

44
F ol i o 4 3 . C u ad e rn o p ri nci p al
45
F ol i o s 45 y s .s . C u ad e rn o p ri nc i p al

www.consejodeestado.gov.co 21
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

«Q ue e l s eñ o r LUI S ART EMI O VI VE RO S P ANT O JA i nf or mó a e st a
Se cc io n a l s ob r e e l r ec o n oc im i ent o de u n a P e ns ió n de Ju b i la c ió n po r
p art e d e l a E MP RE SA P UE RT O S DE C O LO M BI A – T E RMI NA L
MA RÍ T I MO DE T U MA CO , a p art ir d e l 16 d e di c ie m br e de 1 9 8 6 y q ue
su c o nt r at o de t r ab aj o c on d ic h a e m pr es a f ue d e 4 h o r a s y el
re co n oc im i e nt o d e e sa p re st ac i ón f u e co n ba s e en e se t ie mp o
co nt r at a do .

Q u e u na v e z r e vi s ad o e l Ac t o A dm i n ist r at iv o q u e r e co n oc e l a
pr est a ci ó n a nt es a l ud i d a, n o se o b se rv a a q ue t ie mp o d e s er vi ci o s
(4, 6, u 8 h or as ) c or re sp o n d e l a P e ns i ón p rof er i d a, p o r l o t an t o se
so l ic it ó m e di a nt e of i ci os d e f ec h as 1 d e n o vi em br e y 1 1 d e d i ci em b re
d el 2 0 0 0, a nt e e l M i n ist er i o d e T ra b aj o y S e gu ri d a d So ci a l ent i d ad
q ue m an ej a l a i nf or ma ci ó n d e l a l i qu i d ad a P UE RT O S D E CO L O MBI A,
ce rt if i q ue c u a l e s e l t i em p o d e s er vi ci o s q u e se t u vo e n cu e nt a p ar a
el r ec o no c im ie nt o d e l a Pe n si ó n de J ub i l ac ió n .

Q u e m ed i a nt e of ic i o G T I 2 8 6 0 d e l 1 5 d e d ic i e mb re d e 2 0 0 0, p or p art e
d el ant e s me n ci o n ad o M i ni st er io c e rt if i c a q u e e l S eñ or L UI S
ART EMI O VI V E RO S PA NT O JA es P e ns i on a d o d e l a E mp r es a Pu er t o s
d e C o l om bi a me d i ant e re so l uc i ó n n ú me ro 0 0 42 9 7 de l 2 2 d e j ul i o de
1 98 7.

Q u e m ed i a nt e re so l uc i ó n n úm er o 00 2 3 15 d el 31 d e m ay o d e 1 9 9 9, e l
Se g ur o S oc ia l e n c a li d a d d e as e g ur a do r l e re c on o ci ó p e ns i ón d e
vej ez al a nt es m e nc i on a d o p et ic i on a ri o a p art ir d el 1. ° d e j u li o de
1 99 9.
[ …]

Q u e c om o qu i er a ( si c) q ue e l f un c io n ar i o p r est ó s u s s erv i ci os a l I S S
p or m ás d e v e i nt e (2 0 ) a ñ os, es a cr e ed or a l c i en p or ci e nt o ( 1 00 %)
d el p ro me d i o de l o p er ci b i do d u ra nt e e l ú lt im o añ o d e s e rv ic i os,
co mp re n d id o e nt r e el T RE I NT A D E D I C I EMB RE D E 1 9 9 6, y el
VEI NT I N U EVE DE DI CI E MB RE DE 1 9 97, l iq u id a d o s e gú n lo s f act or es
sa l ar i al es p act a d os en l a c on v en c ió n c o l ec t iv a de t ra b aj a d or e s d e l
I SS [ …] q u e da n d o l a cif r a e n u n mi l l ón c u at r o ci e nt o s o ch e nt a y n ue v e
mi l no v ec ie nt os c at orc e p es os M/ L ( $ 14 8 9. 9 1 4)

[ …]
PA RÁG RAF O .
En ca so d e qu e e l I S S t e n g a c on o ci m ie nt o q u e la Pe n si ó n de
Ju b il a ci ó n r ec on o ci d a p or la em pr es a PU E RT O S DE CO LO MBI A –
t er mi n a l ma rí t im o d e T um ac o, c or re s po n d a a u n t i em p o s u pe ri o r a
cu at r o (4 ) h or as, s e r e du c ir á pr o po rc i on a lm e nt e el v al or d e l a P e ns i ó n
re co n oc i da e n e l art í c ul o pr im er o de es t a re so l uc i ón e ig u a lm en t e se
re se rv ar á e l d er ec h o a q u e el S e ño r L U I S A RT E MI O VI V ERO S
PA NT O JA ac ep t e q u e e l S e g ur o So c ia l Se cc io n a l N ar iñ o, r ea l ic e l as
mo d if i c ac io n es a qu e hu b i er e l u g ar al mo me nt o e n q ue a pa r ezc a
d oc um e nt a c ió n q ue a sí lo am e rit e. »

• Por Res oluc ión 4003 de 2 3 de nov iem bre de 2001 46 di ctad a
por la Coo rdinador a Nacion al de A ten ci ón de l Pen sionado del
IS S, se mod ifi có la pen sión r econo cida al señor L uis A r temio
Vivero s Pan toja a trav és d e la Resolu ció n 2315 d e 31 de mayo
de 1999 , con e fec ti vidad desd e e l 30 de dicie mbre de 1997 .

46
F ol i o s 48 y s .s . cu a de r no p ri nc i p al .

www.consejodeestado.gov.co 22
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

3.5 . A ná lis is de la Sa la

66. C omo se a preci a, en e l su b li te se advier te n vari as si tuacion es
de rel evan cia para la solu ción de la con tro vers ia :

67. En p rimer lu gar , no debe perde rse d e vi s ta que en es te ca so se
demanda la nulidad de la Reso lución 42 98 d e 20 de mar zo de 198 7
profe rida p or el ger ente de la Empr e sa Pue r tos de Colo mbia -
Ter minal Ma ríti mo de Tu maco , a travé s de la cu al se re conoció un a
pensión de j ubilació n a favo r del s eñor Luis Ar te mio Vi vero s
Panto ja, s iendo la cau sal de a nulación esgrimi da, que el de mando
no era bene fi ciario de la ci tada con vención col ec tiva por s er
empleado públi co , argu men to que co mo ya se vio , no goz a de
prospe ridad y , ade más que e l pe nsion ado se enc uentra inmer so
dentr o de l a pro hibición seña lada en el ar tículo 12 8 co ns titucional
consis ten te en d evenga r una seg unda asignació n pr ovenien te del
Teso ro Públi co.

68. Al re spec to , como se indi có , es compa tible deveng ar do s
pensiones de v ejez en fa vor de un mis mo bene ficia rio , sie mpre y
cuando la s co ti zacione s de rivada s en cada cas o sean
exclus ivame nte d e tie mpos de ser vicio a difere ntes e mpleado res
del se c tor públi co y pri vado .

69. En es te caso no ha y duda frente a q ue l os tiem pos de se rvici os
laborados po r el de mandan te ante el S ervici o Secci onal de Salud
de Nariñ o y P uer tos de Colombi a - Term in al Ma rítim o de Tuma co , so n
eminen temen te públi cos , toda ve z que el peri odo la borado an te el
IS S e s de na turale za p ública toda vez que di cha enti dad fue su
empleador .

70. Empe ro uno de lo s a rgumen to s de defensa del seño r V iver os
Panto ja con sis tió en que la s do s pr es ta ciones socia les recono cidas
por el IS S y Puer to s de Colo mbia- Te rmi nal Mar ítimo de Tumac o se
realiza ron con b ase en sus se rvici os pres tad os en jor na da de
medio t iem po de sempeña das en c ada una de l as e ntid ades donde
laboró , con lo cual , según e stima , no in cur rió en la prohibi ción
cons ti tucional señalada .

71. Den tro d e es te co nte xto ha de co nsi derars e que tanto an tes de
1992, co mo d espué s, no exi s te i ncomp a tibilidad pa ra e l de sempe ño
en la p res tació n de los ser vicio s de sal ud en más d e un empleo en
entidade s de dere cho público , es to bajo cie rtas condi cione s.

www.consejodeestado.gov.co 23
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

72. En p rincipi o, e s de rec orda r q ue el Código Sus tan tivo de l
Trabaj o en su ver sión ini cial di spon ía fren te a la jorna da má xima
legal:

« ART ICUL O 1 6 1 . DU RAC I ÓN. L a d u ra c ió n má xima d e la jo rn a d a
o rd in a ria d e tra b a jo e s d e o ch o (8 ) h o ra s a l d ía y cu a re n ta y o ch o
(4 8 ) a la se ma n a , sa lvo la s e x ce p cio n e s qu e a co n tin u a ció n se
e n u me ra n :

[… ]

b ). En la s a c tiv id a d e s d i sco n t in u a s o in t e rmite n te s y e n la s d e
simp le vi gi la n cia , la jo rn a d a o rd in a ria n o p u e d e e xce d e r d e d o ce
(1 2 ) h o ra s d ia ria s» .

73. Por su par te el Decre to 1713 de 196 0 «por el c ual se de ter minan
algunas ex cepc iones a l as in compa tibi lidades es tabl ecida s en el
artícu lo 6 4 d e la Co ns titución» e stab lec ió en su s ar tículo s 1 .° y 3 .°
las siguien tes e xcep ciones :

« Artíc u lo 1 º. Na d ie p o d rá re cib ir má s d e u n a a si gn a ció n qu e
p ro ve n ga d e l Te so ro Pú b lico o d e e mp re sa s o in s ti tu cio n e s e n qu e
te n ga p a rte p rin c ip a l e l Es ta d o , sa lvo la s e xce p cio n e s qu e se
d e te rmin a n a co n tin u a ció n :
a ) L a s a s ign a cio n e s qu e p ro ve n ga n d e e s ta b le cimie n to d o ce n te s
d e ca rá cte r o fic ia l, sie mp re qu e n o se tr a te d e p ro fe so ra d o d e
tie mp o co mp le to ;
b) La s q ue p rov e nga n de s e rv ic i os p re s ta dos po r p rofe s i ona le s
c on t ítu lo un iv e rs ita ri o, ha s ta p or d os c a rgos pú bl ic os ,
s ie mp re q ue e l ho ra r io no rma l pe rm ita e l e je rc ic io re g ula r de
ta le s c a rg os ;
c) L a s qu e p ro ve n ga n d e p e n s ió n d e ju b il a ció n y d e l se rvi cio d e
ca rgo s p ú b li co s , sie mp re qu e e l va lo r co n j u n to d e la p e n s ió n y e l
su e ld o qu e d i sfru te n p o r e l ca rgo , n o e x ce d a d e mil d o sc ie n to s
p e so s ($ 1 .2 0 0 .0 0 ) me n su a le s;
d ) L a s qu e co n ca rá c te r d e p e n sió n o su e ld o d e re tiro d is fru te n lo s
mie mb ro s d e la s Fu e rza s Arma d a s.
Pa rá g ra fo . Pa ra lo s e fe c to s p re vi sto s e n l o s o rd in a le s a ) y b ) d e l
p re se n te De cre to , se e n t ie n d e p o r h o ra ri o n o rma l d e tra b a jo la
jo rn a d a d e o ch o (8 ) h o ra s .
[… ]
Artíc ulo 3 º Los mé d ic os gra d ua dos qu e de s e mpe ñe n c a rg os
públ ic os re la c iona dos c o n s u pr ofe s ió n, y que te nga n c omo
re s ide nc ia pe r ma ne nte un Mu nic ip io, e n d onde n o e je rza n e s a
mis ma pr ofe s ión otr os fa c ulta t iv os , no e s ta rá n s uje tos a la s
li mita c ione s e s ta b le c ida s por e l a rt íc u lo 6 4 de la Co ns tituc ión
Na c iona l» .

74. Co mo se ap recia , el or denamie nto j urídi co e stableció es te tipo
de medi das a e fe ctos de que lo s médi cos , qu e hi stóric amen te se
han con siderado per sonal e sca so, pudie ran pre s tar sus ser vicio s en
difere nte s en tidades d e salud y de esa manera da r may or cobe r tura
al ci tado servi cio que es de pri mera ne c esidad .
www.consejodeestado.gov.co 24
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

75. Po sterior men te , es ta ex cepción fue con fi rmada en el D ecret o
1848 de 1969 47 advi r tió:

« Art ícu lo 7 7 º. - In co mp a tib ilid a d e s co n e l go ce d e la p e n sió n . El
d isfru te d e la p e n sió n d e ju b ila ció n e s in co mp a tib le co n la
p e rce p ció n d e to d a a si gn a ció n p ro ve n ie n te d e e n tid a d e s d e
d e re ch o p ú b lico , e sta b le c imie n to s p ú b lico s, e mp re sa s o ficia le s y
so cie d a d e s d e e co n o mía mix ta , cu a le s qu ie ra se a la d e n o min a ció n
qu e se a d o p te p a ra e l p a go d e la co n tra p re sta ció n d e l se rvi cio ,
sa lvo lo qu e p a ra ca so s e sp e cia le s e sta b le ce n la s le ye s y e n
p a rticu la r e l De c re to 1 7 1 3 de 1 9 6 0 y la L e y 1 a . d e 1 9 6 3 » ( Ne grilla
y su b ra ya s d e la Sa la ) .

76. Por s u pa rte, el Decret o 1042 de 1978 48 dispu so frente a la
prohibició n de reci bir má s de dos a sign aciones del te soro públi co y
la jor nada laboral lo s iguien te :

« Art ícu lo 3 2 º. - De la p ro h ib i ció n d e re c ib ir má s d e u n a a si gn a ció n .
De co n fo rm id a d co n e l a r t ícu lo 6 4 d e la Co n s titu ció n Na cio n a l,
n in gú n e mp le a d o p ú b lico p o d rá re cib ir má s d e u n a a sign a c ió n qu e
p ro ve n ga d e l te so ro , o d e e mp re sa s o in s t itu cio n e s e n qu e te n ga
p a rte p rin cip a l e l E sta d o , ya se a e n ra zó n d e co n tra to , d e co m isió n
o d e h o n o ra rio s.
Se e x ce p tú a n d e la p ro h ib i ció n co n te n id a e n e l p re se n te a r tí cu lo
la s a s ign a cio n e s qu e a co n tin u a ció n se d e te rmin a n :
a ).- L a s qu e p ro ve n ga n d e l d e se mp e ñ o d e e mp le o s d e ca rá c te r
d o ce n te e n lo s e s ta b le ci mie n to s e d u ca ti vo s o fi cia le s , s ie mp re qu e
n o se tra te d e p ro fe so ra d o d e tie mp o co mp le to .
b).- La s que p rov e nga n de s e rv i c ios p re s ta dos po r
profe s i ona le s c on t ítu lo un iv e rs ita r io ha s ta p or d os c a rg os
públ ic os , s ie mp re que e l ho ra r io n or ma l de t ra ba jo pe rm ita e l
e je rc ic io re gu la r de ta le s c a r gos y que e l v a lo r c onj unto de lo
pe rc ib id o e n u no y ot ro no e x c e da la re m une ra c i ón tota l de los
min is tr os de l de s pa c ho .
c).- L a s qu e p ro ve n ga n d e p e n s ió n d e ju b il a ció n y d e l e je rc icio d e
lo s ca rgo s d e min is tro d e l d e sp a ch o , je fe d e d e p a rta me n to
a d min istra tivo , vi ce min is tro , su b je fe de d e p a r ta me n to
a d min istra tivo , su p e rin te n d e n te , se cre ta ri o ge n e ra l d e m in is te rio ,
d e p a rta me n to a d min is tra ti vo o su p e rin te n d e n cia , d ire c to r ge n e ra l
d e e sta b le cimie n to p ú b lico o d e e mp re sa in d u stria l o co me rcia l d e l
Es ta d o , se cre ta rio ge n e ra l d e e s ta b le cimie n to p ú b li co , mi e mb ro d e
misio n e s d ip lo má ti ca s n o co mp re n d id a s e n la re sp e c tiva ca rre ra y
se cre ta rio p ri va d o d e lo s d e sp a ch o s d e l o s fu n cio n a rio s d e qu e
tra ta e s te o rd in a l, sie mp re qu e e l va lo r c o n ju n to d e la p e n sió n y
d e l su e ld o p e rcib id o e n e l ca r go n o e xce d a la re mu n e r a ció n fija d a
p o r la le y p a ra lo s min is tro s d e l d e sp a ch o »

47
«P o r el c u al se re gl a me n ta e l D e cr e to 3 1 35 d e 1 96 8 y c uy as n o r ma s so n
ap l i c a bl e s a l o s e m pl e a do s p ú bl i co s n ac i o n al es de l a ra m a a d mi ni s tr a ti v a d el
po d er p ú bl i co (a rt íc ul o 7 – 1 ) ».
48
«P o r el c ua l se es ta bl ec e el s i st e ma de no m en cl at u ra y cl as i f i c aci ó n de l os
em pl e os de l os mi ni s t er i o s, de p ar t am e nt os ad mi ni s t ra ti vo s,
su pe ri n te nd e nci as , es ta bl ec i m i e n to s p ú bl i co s y u ni da de s ad mi ni st r ati va s
es pe ci al es de l o r de n n ac i o n al , s e fi j a n l as esc al as d e r e mu n er ac i ó n
co rr e sp on di e nt es a di c h os e mp l e os y s e di ct a n ot r as d i s po si c i o n es ».
www.consejodeestado.gov.co 25
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

7 7 . Art ícu lo 3 3 :

« De la jo rn a d a d e tra b a jo . L a a si gn a ció n me n su a l f ija d a e n la s
e sca la s d e re mu n e ra ció n a qu e se re fi e re e l p re se n te d e cre to ,
co rre sp o n d e a jo rn a d a s d e cu a re n ta y cu a tr o h o ra s se ma n a le s. A l os
e mple os c u ya s func ione s imp l ic a n e l d e s a rro llo de a c tiv ida de s
dis c ont inua s , inte r m ite nte s o de s i mple v ig i la nc ia pod rá
s e ña lá rs e le s una jo rna da de tra ba jo de doc e ho ra s d ia r ia s , s in
que e n la s e ma na e x c e da n un l ím ite de 6 6 ho ra s .
De n tro d e l l ímite má ximo fija d o e n e s te a r tí cu lo , e l je fe d e l re sp e cti vo
o rga n ismo p o d rá e sta b le ce r e l h o ra rio d e tra b a jo y co mp e n sa r la
jo rn a d a d e l sá b a d o co n tie mp o d ia rio a d ici o n a l d e la b o r, s in qu e e n
n in gú n ca so d ich o tie mp o co mp e n sa t o rio co n st itu ya tra b a jo
su p le me n ta rio o d e h o ra s e x tra s .
El tra b a jo re a l iza d o e n d ía sá b a d o n o d a d e re ch o a re mu n e ra ció n
a d icio n a l, sa l vo cu a n d o e xce d a la jo rn a d a má xima se ma n a l. En e s te
ca so se a p lica rá lo d i sp u e sto p a ra la s h o ra s e x tra s» . (Ne gri lla fu e ra
d e te x to ).

78. Co n bas e en e l ar tículo 32 de la ci tada dispo sición , la
Subse cción B d e es ta Corpo ració n, a tr avés d e se nte ncia de 18 de
septie mbre de 2020 49, denegó la s pre tensiones de la dem anda
for mulada por la U GP P p romo vida par a ob tener la nulid ad d el a c to
de re conoc imien to pens ional , e n un caso donde el pen sionado
desplegó su labo r en jor na das de me dio t iem po , en el Ins ti tuto
Nacional de Salud y cua tro h oras e n la E mpre sa Pue r tos de
Colombia , es deci r, tiempo s des e mpeñados an te en tidade s
públicas , per o en jornada s par ciales , sin que se supera ra la jorn ada
máxima es table cida por el leg islado r p ara el ca so de los médi cos .
Es to con el siguie nte tenor :

«S e a l o p r im er o a c la ra r q u e e l s e ñ or Arm a nd o Roj as Pu e l lo s e
d es em p eñ ó c o mo mé d ic o en d os i nst it uc io n es (I SS y Em pr e sa Pu e rt o s
d e Co l om b i a), e n c um pl i mi e nt o d e un a j o rn a d a p arc i a l (4 h o ra s) e n c ad a
u na de es as e nt i d ad es , ej e rc ic i o l ab o ra l q u e n o c o nt r a vi e n e l a
le g is l ac i ó n d e l a é p oc a, p or c u a nt o n o ex ce dí a el h or ar i o or di n ar i o,
sit u ac i on e s q ue am er it ar o n l a ex pe d ic i ó n d e la s R es o lu c io n es 24 5 7 d e
2 5 d e oct u br e d e 19 9 0 y 1 4 1 32 2 d e 27 de no vi em br e de 19 9 1, p o r me d i o
d e la s cu a l es s e le r ec o n oc ie r on do s p en si o n es d e j ub i l ac i ón y l o gr ó e l
pr o pó s it o pr o pi o d e e s e t i po d e pr est a ci ó n, q u e n o es ot r o q u e u n
re sp a l do ec o n óm ic o en l a v ej e z, c om o ga r a nt í a d e s u bs ist e nc i a; n o
o bst a nt e, l a s r ef er i da s pe n si o n es, d e ma n er a i nd e p en d i ent e n o
al c an z arí a n e se f i n, e n la me d i da e n q u e s u ej er ci ci o l ab or a l en ca d a
u no d e di c ho s ent e s n o co lm a b a la j or n a da l a bo ra l or d i na ri a. [ …] »

79. Pos teri ormen te se pro firió la Le y 2 69 de 1996 «Po r la cual se
regula p arci almen te el a rtículo 1 28 de la Cons ti tuci ón Pol íti ca , en
relación con quien es pres tan se rvi cios d e salud en las en tidade s de

49
P r oc e so r a di c a do 47 0 01 - 23 - 33 - 00 0 -2 0 14 - 00 2 05 - 01 ( 37 7 6 - 1 5) , c on p o ne nc i a
de l c o ns ej er o D r. C ar m el o P e rd o mo C ué t er .

www.consejodeestado.gov.co 26
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

derecho pú blico» en su ar tículo 2 .° di spuso que e l pers o nal
asist enc ia l que pres te direc tame nte servic ios de salud podrá
desem pe ñar más de un em ple o e n e nt idade s de derec ho
público, sin que en la seman a se ex ce da su jornada en 6 6 hor as,
en los siguien tes tér minos :

«A RT Í CU LO 2 o. G A RA NT Í A D E PR EST ACI Ó N D E L SE RVI CI O
PÚ BLI CO DE SA L U D. Co rr es p on d e a l E st a d o g a ra nt iz ar l a at e nc ió n
e n s a l ud c om o u n se rv ic i o p ú bl ic o e se n ci a l, y e n t a l ca r áct er e l a cc es o
p erm a n ent e de t o da s l as p ers o n as a d ic ho s er vi ci o, r az ó n p o r l a c ua l
el p er so n al a si st en ci al q u e p r e st e d i r ec ta m en t e se rv i ci o s d e s al u d
p o d r á d e s e mp eñ a r má s d e u n e mp l eo e n en ti d ad e s d e d e re ch o
p ú b l i co .

L a j o r na d a d e t ra b aj o de l p er so n a l q ue c um pl e f u n ci o n es d e c ar áct e r
as ist e nc i a l e n l as e nt id a d es pr est a d or as d e se rv ic i os d e s a lu d p od r á
se r m á xi mo de do c e h or as d i ar i as s in qu e e n l a s em an a e xc e d a d e 66
h or as, cu a l qu i er a s e a l a m o da l i da d d e s u v i nc u la c ió n.

PA RÁG RAF O . E l G ob i er n o N ac i on a l r e g l am e nt a r á lo s i nc e nt i vo s
sa l ar i al es y n o sa l ar i al e s est a b le c id os e n e l art í cu l o 1 9 3 d e l a L e y 1 0 0
d e 1 9 9 3, c on e l f in d e est im u la r el ef ic i e nt e d es em p e ño d e lo s
t ra b aj a d or es of ic i a le s y e mp l e ad o s p ú b li co s d e l a s a l ud y s u
lo c al i za ci ó n e n l as r e gi o n es c on m ay o re s n ec es i da d es, f ac il it ar l a
co ns ec u ci ó n d e l r ec ur so hu m an o e n aq u e ll os s it io s a p ar t a d os d e l a
g eo gr af í a n a ci o n al o d ef in i d os c om o z on a s d e or d e n p úb l ic o, d o n de
n o se di s po n g a d e p er so n a l d e s al u d p ar a la pr est ac i ón d el s er v ic io . »
(N e gr il l a d e l a Sa l a).

80. Sobre la ci tada nor ma e sta Sub sec c ión en re cien te sen tencia 50,
señaló :

«[ …]
Pu es b i e n, el p o st u l a do d e sa rr o ll a d o en l a no rm a e j us de m s e
f u nd am e nt a e n e l c ont ex t o d e l a ga ra nt í a d e l a pr est ac i ó n de l se rv ic i o
p úb l ic o d e s a l ud, y p or t a l mot i vo l o q u e est a pe rm it e e s q u e l os
pr of es i on a l es d e d ic h o c am p o co n f u nc i o ne s a s ist e nc ia l es, p u e da n
la b or a r o d es em p e ña r do s o m ás ca r go s e n d if er e nt es e nt i d a de s
p úb l ic as p a ra c u br ir e n ma y or m ed i d a est e d er ec h o y s er vi c io, y p or
lo mi sm o, e v id e nt em e nt e s e de d uc e qu e a qu e ll o s p u ed e n r ec i bi r
d ob l e as ig n ac i ó n s a la ri a l p or es e h ec ho p u n t u al.

Ah or a, b aj o est a i nt e l ecc i ó n y d e sd e u na i nt er pr et ac i ó n t e l eo l ó gi c a y
si st e m át i ca d e l a n o r m a en ci t a, d eb e en t en d er s e q u e si al
p e rso n al a si st en ci al d e l a s al u d co mo l o e s u n a au xi l i a r d e
en f e rm e rí a n o m b r ad a e n u n e mp l eo p ú b l i co , l e e s p e rmi ti d o
o cu p ar o t ro c a rg o d e i g u al es fu n ci o n es en u n a en ti d ad d el E st ad o
d i fe r en t e q u e p r e st e el mi smo s erv i ci o m i en t r a s n o s e c ru cen o
s e af e ct en l as j o rn ad a s d e t rab aj o , c o n m ay or s u st e nt o r es u lt a rí a
vá l id o qu e di ch o s s erv i d or es pu e d an d es em p eñ a rs e e n e l s ect o r
pr iv a d o, e n l a m e d id a e n qu e cu m pl a co n l a d ed ic a ci ó n exc l us i va e n
su t ie mp o de l ab or of ic ia l c o nf orm e al art í c ul o 34, n um er a l 1 1 d e l a

50
D e 1 0 d e j u ni o d e 2 02 1 , d en t ro del p ro ce so ra di c a do 73 0 01 - 23 - 33 - 00 0 -2 0 14 -
00 1 78 - 01 ( 49 8 1 - 1 4) , c o n p o ne nc i a d el C o n sej e ro D r. W i l l i a m H e rn á nd ez
Gó m ez.

www.consejodeestado.gov.co 27
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

L ey 7 34 de 2 0 0 2 51 y n o s e en c ue nt re i n me rs o e n l a pr o hi b ic i ón g e n er a l
d el ar t í c ul o 3 5, nu m er a l 2 2 i bí d e m 52. [ …] ».

81. Es p recis o a clara r que l a p rovide ncia tr ansc ri ta concl uyó la
compa tibilidad de dos pension es de ve ngadas po r una au xiliar d e
enfer mer ía por cuando una de e llas la obtuv o con t iem pos
exclus ivos e n e l sect or pr iva do , sin embargo , a es ta con clusió n
arribó l uego de determin ar que la n orma en ci ta , pe rmi tía al
personal a sis tenci al de l a salud nom br ado en un e mpleo públic o,
ocupar o tro cargo de igu ales funcio nes en una en tidad del Es tado
difere nte que p res te el mi smo se rvici o mie ntras no s e cr uce n o se
afecte n la s jor nada s de tra ba jo.

82. Por todo lo an teri or consi dera es ta S ala que , ba jo lo s po stulados
de los Dec retos 1713 d e 1960 , 1742 de 1978 y la L ey 269 de 1996 ,
se per mitió a lo s p rofe sionale s de l a s alud, la bora r o de sempeñ ar
dos o má s cargo s en di fere nte s e ntid ade s públi cas , es table ciéndose
un límite de máxi mo de doce hora s di arias sin qu e en l a se mana
excedie ra de 66 h oras , po r lo que e s a penas eviden te que pued an
recibir la pen sión de j ubilació n por l os servic ios de me dio tiempo
presta dos , c omo e n el ca so que no s o cupa, sie mpre y cuando se
respe ten las c ondicion es es table cidas e n la nor ma .

83. En e ste ca so , de acue rdo con el cer ti ficad o emi tido por el
técni co liquid ador del ISS 53 lo s se rvici os que se tuvie ron en cuen ta
para el re conoc imien to pension al no sobrepa saron las 4 horas
semana les , as í:

51
«P or l a cu al se e x pi d e el C ód i g o D i s ci pl i na ri o Ú ni co .» (vi ge n te p a ra l a f e ch a
de es ta pr ov i d e nci a e n t an t o l a Le y 1 95 2 d e 20 1 9 q ue l o d e ro g ó co b ra v i g o r
de sd e el 1. ° de j ul i o d e 2 02 1. )
52
«A R T ÍC U L O 35 . P R OH IB IC I ON E S . A t o do s er vi d o r pú bl i c o l e e st á p ro hi bi do :
[…] 22 . P r es ta r, a t ít ul o p e rs on al o p o r i n t er p ue st a p er so n a, s er vi c i o s d e
asi st e nci a, re p re s en ta ci ón o as es o rí a e n as un t os r el ac i o n ad os c o n l a s
fu nci o ne s p r op i a s d el c a rg o , o pe r mi ti r q ue e l l o oc ur r a, ha st a p o r el té r mi no
de d os (2 ) a ño s d es pu és de l a de j a ci ón d el c a r go , co n r es p ect o d el o r ga ni sm o ,
en ti da d o c or p or ac i ó n e n l a cu al p r es tó s us s er vi c i o s, y p a ra l a pr es t aci ón de
se rvi ci os d e asi st en ci a, r e pr es e nt aci ó n o as es or í a a q ui e ne s e st uv i e r on
suj et o s a l a i n sp ec ci ón , vi gi l a nc i a , c on tr ol o r eg ul aci ó n d e l a e nti d ad ,
co rp o ra ci ón u or g an i s mo s al q u e se h a ya e st a do vi n cul a do .
E st a p r oh i bi ci ón se r á i nd ef i n i d a en el t i e m po r e sp ec to de l o s a su n to s c on cr et o s
de l os c ua l e s el s er vi do r c on oc i ó e n e j e rc i ci o de s us f u nci o ne s.
S e e nt i e n de po r a su n to s co nc r et os de l o s cu a l es c o no ci ó e n e j e rc i ci o d e s us
fu nci o ne s aq u el l os d e ca r ác te r p ar ti cul a r y co nc re t o qu e fu e ro n o bj et o de
de ci s i ó n d u r an te el ej er ci c i o d e su s f u nci o ne s y d e l os c u al es exi st e < si c >
suj et o s c l a r am e nt e d et e rm i n a do s. »
53
F ol i o 4 4 c ua d er n o pr i n ci pa l

www.consejodeestado.gov.co 28
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

• Del 1 .° de ene ro de 1970 al 31 de oc tub r e de 19 71 (1 ho ra) .
• Del 1 de novie mbre de 1971 al 31 d e julio de 1975 (2
horas) .
• Del 1 de agos to de 1975 al 13 de julio d e 1978 (3 ho ras ).
• Suspen sión p aro de AS MEDA S p or 51 d ías a par tir del 6 d e
septie mbre de 1976 .
• Del 1 4 de julio de 1978 al 29 de dici embre de 1997 ( 4
horas) .
84. Adi cional men te, como se vio , en e l rec onocim ie nt o rea liza do
por e l ISS en la Res oluc ión 0066 de 20 01 54 , dicha enti da d ad vir tió
que emi tía di cho a cto co n bas e en q ue, si bien el p eti cionar io
devengaba o tra pens ión d e jub ilación , esta fue rec onocida a par ti r
de una jornad a de 4 horas dia rias , p or lo que es tipuló que « [… ]
En caso de que el ISS tenga con oci miento que la P ensión de
Jubilación reco nocida po r la emp resa PUER TOS DE C OL OM BIA –
ter minal mar ítimo de Tu maco , co rres po nda a un tie mpo superio r a
cuatro (4 ) ho ras , s e redu cirá propo rc ionalmen te el valor de la
Pensión recono cida e n el a rtíc ulo pri mero de es ta resolu ción e
igualmen te se rese rva rá e l de recho a q ue el Seño r LU IS A RTEM IO
VIVER OS P ANTOJA acep te que el Segu ro Social Se ccio nal Na riño ,
realice la s modi fi cacione s a que hubi e re lugar al momen to en q ue
aparez ca d ocum enta ción que as í lo am erite .[… ]» .

85. Si bien en el pr oces o no se alleg ó ce rti fi cado de la jor nada
laboral de sempeñ ada po r el pen sionad o e n la Empr esa Puer tos de
Colombia , en el inte rrog ato rio de p ar te que se lle vó a cabo en l a
audiencia d e prueb as realizad a el 6 de ma rzo de 2019 55 el
demandado reiteró que se des empeñó como mé dico en Puer to s de
Colombia a travé s d e con tra to de 4 hor as dia rias .

86. C omo se apre cia, di cha carga prob atoria le cor resp ondía a la
entidad de manda n te , quien d ebe pr obar el supues to de
incompa tibilid ad pensio nal es table ci do en e l ar tículo 128
cons ti tucional , co mo lo di spone el a rtículo 167 del C GP según el
cual « Incu mbe a las par te s pr obar el supues to d e he cho de las
normas que c onsag ran el e fe cto ju rídic o qu e ell as per siguen» .
Además , en es te ca so la en tidad no puso e n dud a, en ninguna
actua ción admini stra tiva o ju dicial , q u e el señor Vi vero s P anto ja
haya d esem peñado la ci tada jorna da parcial , co mo lo indi có el
mismo IS S e n la Re soluci ón 066 de 2 00 1.

54
F ol i o 4 7 a 4 9 c u ad e rn o p ri nc i p al .
55
F ol i o s 53 8 y s. s. c u ad e rn o p ri nci p al . C D fol i o 5 38 . Mi n ut o 1 3. 2 0 y s .s .

www.consejodeestado.gov.co 29
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

87. Ahor a, co mo ya se ind icó el a rtícu lo 32 d el De cre to 1042 d e
1978 56, es tableci ó co mo una de la s e xcep ciones a la p rohibi ción de
recibir m ás de una a signació n «b ) La s que pro vengan de ser vicio s
pres tados por pro fesio nales con título univer sita rio ha s ta por dos
cargos pú blico s, si empr e qu e el ho rari o nor mal de trabajo pe rmi ta
el ejer cicio reg ular de tale s cargo s y que el valo r c onjun to de lo
percibido e n uno y o tro no e xced a la re muner ación to tal de lo s
Minis tro s d el D espa cho.»

88. Luego , como ya se vio , l a Le y 269 de 1996 «Po r l a cual se regul a
parcial men te el a rtículo 128 de l a Co ns titució n Pol íti ca , e n relació n
con quien es pres tan se rvi cios de salud en las en tidades de dere cho
público» en su ar tículo 2 .° dispu so que el pe rsonal asis ten cial que
pres te dire cta men te se rvici os de salud podr á d esemp eñar má s de
un emple o en en tidade s de dere cho pú blico, si n que en la semana
se e xceda su j ornada en 66 hor as .

89. A sí en ton ces , es e viden te que ta mbién podrán p ercib ir las
pensiones en las que se obs erve el l ími te te mporal indi cado , como
ocurre en es te caso , dond e amba s pens i ones, tan to l a adop tada po r
el ISS como por Pue rto s de Colom bi a – Term inal Mar ítimo d e
Tuma co tuv ieron en cuen ta l a labo r de 4 hora s ( como se indi có en
la Re solución 066 de 20 01 57) con lo cua l no se s uperó la jo rnada
máxima e stablecid a p or el legis lador pa ra el caso del señor Viver os
Panto ja, que pod ía ser de 66 horas s e manales , tan to a la lu z d el
Decre to 1042 de 1978 , como de la Le y 269 de 1996 .

90. En es te con tex to , la in ter pre t ación de la jo rnada máxi ma que
contie nen la s ci tadas dis posi ciones , p ermi te conclu ir que n o s e
desati ende la p rohibici ón es table ci da en el ar tículo 12 8
cons ti tucional toda ve z que a mbas pe nsiones fueron re cono cidas
en vi r tud de jor nadas de me dio t iem po laborada s en cada una de
las en tidade s , po r lo que a mbos re con ocimien tos pen sionales se
realiza ron po r su dese mpeño como méd ico, en c umpli mien to de l as
pauta s no rma ti vas que per mi tía n la bor ar en varia s enti dades de
derecho pú blico , dada la esca sez d e p rofe si onale s de la sa lud, a
efec to s de que se p udiera garan ti zar la pres tación de es te ser vicio ,
esto e s, si n e xced er el hora rio es tablec ido po r el leg islado r.

91. Por tanto, en es te caso , sólo a tra vés d el r econo cimien to de
ambas pens iones se log ra el propó sito d e gara nti zar la sub sis ten cia
del acci onado en la v ejez toda ve z que su ejer cicio labora l en cada
uno de di chos en tes no col maba la jorn ada labo ral ordina ria .

56
N o r m a de r og a da p o r l a L ey 4ª d e 19 9 2.
57
F ol i o s 47 a 49 .

www.consejodeestado.gov.co 30
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

92. To do lo an te rior cond uce a afi rma r que en es te ca so no se
incurr e en la pr ohibició n señalada en el artícu lo 1 28 cons ti tucio nal,
razón que impo ne revo car la sen ten ci a pro fe rida el 3 de juli o de
2019 p or el Tribu nal Ad minis tra ti vo de N ariño , as í co mo del au to de
10 de ab ril de 2018 58, po r el cual s e dispu so la su spensión
provis ional de la Re soluci ón 42 98 de 2 0 de mar zo de 1 987 dic tada
por Puer tos de Colo mbia – Te rminal M arítimo de Tuma co y , e n su
lugar, se dene garán la s pre ten siones d e la d emanda , s e levan ta rá
la medida cau tela r im pue s ta y se or d enará la devolu ción de la s
sumas dejada s de c ancela r en vir tud del auto de 10 de abri l de
2018, debida men te ac tualiz adas .

3.6 . D e la c onde na e n c os tas

93. En el p rese nte ca so no se cond enará e n cos tas de es ta
instan cia a la par te dem andan te , pues el a sun to de la referen cia
fue pro movid o en interés ge neral al de ri varse de l a i nte rposi ción de
una demand a de n ulidad y re s tableci miento del d erec ho en l a
modalidad de le sividad , in staurada p or l a propia en tidad que
expidió los ac tos ad mi nis tr ati vos cue s ti onados a fin de pro tege r el
erario , cir cuns tan cia que i mpide re solv er lo a tinen te a di cha ca rga
imposi tiva de a cuerdo c on e l re ferido ar tículo 188 del CP ACA .

94. En méri to de lo expue s to, el C on sejo de E stad o, Sala de l o
Conten cioso Adm inis tra tiv o, Se cción Segunda , Subse cció n A ,
adminis tra ndo j us ticia en nomb re de la República de Colombi a y po r
autori dad de l a L ey .

FA LLA :

PRIMER O .- RE V OCAR la se nten cia de 3 de ju lio de 2019 , pr ofe rida
por el Tribunal Ad minis tra ti vo de Na riño , medi ante la cual se
accedió par cialme nte a las pre ten sione s de la d emanda de nulidad
y re stableci mien to del de recho in terpues ta por la Unid ad
Admini strativa Espe cial de Ges tión P ensional y Co ntribucio nes
Para fis cales de l a Pro te cción Social - UGP P- en con tra del señor
Luis Ar temi o Vive ros Pan toja , por la s razone s consig nadas en la
parte moti va de es ta sen ten cia. En su l ugar,

SE GUNDO .- N EGA R la s p retensione s d e la d emanda del ep ígra fe ,
promov ida por la Unidad Ad minis tra tiva Espe cial de Ge s tión
Pensional y Con tribu cione s P ara fis cale s de la Pro tec ción Socia l -

58
F ol i o s 8 y s. s. C u a de r no de m e di da c a ut el ar

www.consejodeestado.gov.co 31
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c a do : 5 20 01 - 23 - 33 - 0 00 - 20 14 - 00 2 71 - 01 (6 39 3 -2 0 19 )
D e ma n da nt e : U GP P

UGP P- en con tra del seño r Luis A rtemio Vive ros Pan toja , de
acuerdo co n lo ind icado en pre ceden cia .

TERCERO. - LEVANTAR la sus pensión provis ional de la Resolu ción
4298 d e 20 de ma rzo d e 1987 , d ecre tada po r el Tribunal
Admini strativo de Na riño , median te a uto de 10 de abril de 20 18 . En
consec uencia , SE ORD ENA l a devol uci ón d e las sum as rete nidas
con o casión de la medida pr ecau toria i mpues ta , la s cuale s debe rán
ser a jus tadas en los té rmino s de l ar tíc ulo 187 de la Ley 1437 de
2011.

CUARTO. - S IN COND ENA EN C OSTAS en es ta ins tan cia .

QU INTO.- Ej ecu toriad a e s ta provi dencia , DEV OL VER el expe dien te
al trib unal de ori gen, prev ias la s ano tacion es pe rtin ente s en el
progra ma SA MA I.

NOTIFÍQUES E Y CÚM PLA SE

Es ta provi dencia fue es tudiad a y aproba da po r la Sala en se sión de l
cinco (5) de di ciemb re de dos mil ve inti dós (2022) .

GABR IEL VALBUENA HERNÁNDEZ
Consejero de E s tado

CO N A CL A R A CI Ó N D E VO TO
WILLIAM HERNÁNDEZ GÓMEZ RAFAEL FRANCISCO SUÁREZ VARGAS
Consejero de E s tado Consejero de E s tado

www.consejodeestado.gov.co 32
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a

Sigue leyendo

Lee la providencia completa en RuleX

RuleX es la IA para el trabajo legal: inteligencia artificial y software jurídico, todo en una sola plataforma. Crea tu cuenta y RuleX abre esta providencia completa, te explica sus reglas y la lleva a tu escrito con la cita puesta. Siete días de prueba sin tarjeta.