Ficha de la providencia
Sentencia del Consejo de Estado, Sección Segunda, radicado 17001-23-33-000-2015-00695-01
Consejo de Estado · Sección Segunda
Jurisprudencia › Consejo de Estado › 2023 › Radicado 17001-23-33-000-2015-00695-01
Consejo de Estado · Sección Segunda
Ficha de la providencia
Sentencia del Consejo de Estado, Sección Segunda, radicado 17001-23-33-000-2015-00695-01
Consejo de Estado · Sección Segunda
República de Colombia
Consejo de Estado
Sección Segunda
Radicado 17001-23-33-000-2015-00695-01
Consejero ponente: Gabriel Valbuena Hernandez
16 de marzo de 2023
CONSEJO DE ESTADO
SALA DE L O C ONT ENCIOS O AD MINIST RAT IVO
SECCIÓN SE GUNDA – SUBS ECCIÓN A
CONS EJER O P ONENT E: GABRIE L VA LBUENA H ERNÁNDE Z
Bogotá, D .C ., die ciséi s (16) de marzo d e dos mil vein ti trés (2023)
Referen cia: Nulidad y restab lecimien to del d erecho .
Radicación : 17001 23 33 000 201 5 00695 01 (4210–2017 ).
Deman dan te: José R oosevel t Medi na Gutiérrez .
Deman dado : Unidad Admini strativa E special de Gestión
Pensional y Contribuciones Para fi scales de la
Protección Soci al .
Temas: Pensión gr acia . Tie mpo de ser vicio docen te . Ley 1437 de
2011.
SENT ENCIA DE SE GUNDA INST ANCIA
La Sala de Sub sec ción p roce de a re sol ver el recur so de ap elación
interp ues to con tra la sen tenci a de 25 de agos to de 20 17, pro fe rida
por el Trib unal Ad minis trativo de Calda s, q ue negó l as súplica s de
la dem anda de la re feren cia .
I. ANTECEDENTE S
1.1 . Prete ns iones de la dema nda . 1
José Roo seve lt Medina Gu tié rre z, por in te rmedio de apode rad o
judicial , soli ci tó decl arar la nulidad de la s Re solucion es RD P
023511 de 1 0 de j unio de 2015 y RD P 035434 de 10 de junio de
2015, pro fe ridas po r la Unidad Ad minis tra tiv a Espe cial de Ges tión
Pensional y Con tr ibucione s Pa ra fi s cale s de la Pro tec ción S ocial –
UGP P 2, por m edio de la s cuale s se le neg ó el recon ocimi ento y pago
de una pen sión gra cia .
1
F ol i o s 2 a 8 d el c ua d er n o p ri nci pa l .
2
E n a d el an te U GP P .
www.consejodeestado.gov.co 1
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
Como res table cimie nto de l derec ho , d eprecó o rdenar a la U GP P
concede rle l a pen sión gra cia , liq uidada teniendo en cuen ta la pri ma
de na vidad y pri ma de va cacione s com o fac tore s sala riales de se el
10 de may o de 2 011 , fecha en que cumplió con lo s requi si tos
legales para a ccede r a la p res tació n sol icitad a.
1.2 . Hechos que f unda menta n la dema nda .
Relató que el 2 de ab ril de 2001 cump lió 50 año s de e dad y que
duran te e l d esar rollo del eje rci cio do cente no se obse rva mal a
conduc ta . Pr ecisó q ue fue no mbra do p or e l D ecre to 205 de 2 6 d e
abril de 1971 , to mando pose sión el 30 d e abril sigui ente , por medio
del cual la go berna ción del Toli ma lo d esignó co mo do cente en el
municipio de Fre sno .
Pos terio r a ello , a tra vés de la Resolu c ión 01 9 de 29 de e nero de
1973, fue trasl adado al mun icipio de Ch aparral ( Toli ma ) , pla za que
ocupó ha sta el 31 de ene ro de 1977 . A s í mi smo , el 1º de agos to de
1989, con la e xpedic ión de la R esolu ci ón 08 594 de 17 de junio d e
1989 ema nada p or el Minis teri o de Edu cación Naci onal , fue
nombrado c omo doce nte en el mu nicipi o de La Dorad a (Caldas ) .
Finalm ente , s eñaló que con el De cre to 0 36 de 10 de febre ro de 1997
susc rit o por el gob ernado r de Cald as, fue in corpo rado a la
estruc tura o rgánica del depa r tamen to como docen te del Ins ti tuto
Nacional de La Dor ada , de term inando su vin culac ión del o rden
depar tamen tal . Indic ó que el ti empo c omo doce nte te rri to rial se
resume a sí: 5 a ños y 9 mese s e ntre el 30 de abr il d e 1 971 y el 31
de ene ro de 1977 , y 14 años y 3 me se s de sde el 10 de feb rero de
1997 has ta el 10 de m ayo d e 2011 , p ara un to tal de 20 años de
servi cio .
Aclaró que el 20 de febre ro de 2 015 s olicitó el r econo cimien to y
pago de la pen sión grac ia an te la U GP P, pe tición que fue re suel ta
de mane ra ne gati va con l a Re solución RDP 02351 1 de 10 de junio
www.consejodeestado.gov.co 2
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
de 20 15 y confirma da a trav és de la tambi én Resol ución RD P
035434 d e 28 de ago s to d e 20 15 .
1.3 . Fundame nt os de derec ho y conce pt o de la v ulne ración .
Como concep to de viola ción , argu ment ó que bajo los térmi nos de la
Ley 91 de 198 9, el do cen te cumple co n tod os l os requis ito s pa ra
ser bene ficia rio de una pen sión gr acia, pu es tiene la edad
requerida , no e xis ten rep roche s sob re l a buena conduc ta y cumpl e
con má s de los 20 añ os d e se rvi cio en el orden terri to rial . E xplicó
que, si bien fue no mbrado por la N a ción por u n period o co mo
docen te na cional , luego fu e in corpo rad o a l a pla nta de se rvido res
del d epar tame nto de Calda s, r ecuperand o el ca rác ter
depar tamen tal , sum ando ti empo va lido para recl amar la p res taci ón
prete ndida .
1.4 . Contest ación de la demanda .
La U GP P 3, po r in term edio de apode rad a , se op uso a la pro speri dad
de la s pre ten siones de la dem anda . A l r espe cto , señaló que , de
acuerdo con l a legisl ación y la juri spru dencia , los ser vici os como
docen te que e l demand ante pre stó fu e ron del o rden na cional , lo s
cuales no pueden se r compu tado s p a ra a ccede r a l o soli ci tado ,
incumplien do as í con los r equisi to s míni mos exigid os por la Le y 1 14
de 1913 .
1.5 . Trámite e n pr imera insta nc ia .
En aca tami ento al ar tículo 180 del C PAC A, el Tribunal
Admini strativo de Calda s reali zó el 3 de a gos to de 2016 4 l a
audiencia inici al, en la cual se fijó el liti gio de la siguien te man era :
3
F ol i o s 98 a 10 4 d el c ua d er n o p ri n ci pa l .
4
F ol i o s 11 1 a 1 1 6 y en C D an ex a do a f ol i o 1 1 7 A d el c ua d er n o p ri nci pa l .
www.consejodeestado.gov.co 3
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
« [… ] e n e s te p ro ce so se d e b e d ilu cid a r si e l se ñ o r Jo sé
Ro o se ve lt Me d in a Gu tié rre z cu mp le co n lo s re qu i si to s p re vis to s
p o r e l o rd e n a mie n to ju r íd ico p a ra e l re co n o cimie n to y p a go d e
u n a p e n sió n gra cia , e sp e cí fi ca me n te e n p u n to a la vin cu la c ió n
te rrito r ia l e xi gid a p a ra e l re co n o cimie n t o d e la p re s ta ció n
re cla ma d a .»
1.6 . Decis ión de pr imera insta nc ia objet o de ape lac ión . 5
En sen tencia d e 2 5 de a gost o de 201 7 el Tribun al Admi nis tra tiv o
de C aldas n egó las pre ten siones de l a de manda y co ndenó en
cos tas a la par te dema ndan te .
Al re spec to , e l a quo conside ró , lueg o de r ealiza r un análi sis d el
mate rial prob ato rio allegado al p roce so , que , si bien se en cuen tra
acredi tado que José Roo sevel t Me din a Gu tiérr ez cu mple con el
requisi to de edad y de buena con duc ta en la labo r docen te po r más
de 44 años , también lo es qu e no ac redi tó un m íni mo de 20 a ños de
labor en e l o rden terri to rial o nacional iz ado.
A la an terio r conc lusión llegó el trib unal al es table cer que el
demandan te fue vinc ulado en 1990 po r el Mi nis terio de Educa ción ,
y que la inco rpora ción y tras lados pos teriore s no fue ron a ra íz de
nuevos nomb ramie nto s sino por mov imientos de la plan ta de
personal ; a seguró qu e, in clus o, lo s do centes se guía n siendo
pagados por la Na ción a tra vés del Sis tema Gene ral de
Par ticipa cione s, lo que lleva a de ter mi nar qu e con tinuaba siend o
del or den naciona l .
1.7 . Recurs o de a pe lac ión . 6
El apode rado de J osé Roosev elt M edina Gut iérre z alleg ó e scri to
en el que mani fes tó que , si bien es cie rto que se en con traba
vinculado co mo d ocen te n acional , no s e tu vo e n c uenta que el 1 0
5
F ol i o s 16 8 a 1 7 8 de l cu a de r no p ri n ci p al .
6
F ol i o s 1 8 1 a 1 8 6 de l cu a de r no p ri n ci p al .
www.consejodeestado.gov.co 4
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
de feb rero d e 1997 recupe ró el cará cte r de doc ente depar ta men tal
cuando el d epar tame nto de Calda s p or medio del De cre to 036
incorpo ró a la pl anta de pers onal de la Sec re tar ía de Ed ucaci ón a
los docen te s del muni cipio de La D orad a, en donde se enc ontraba
el dem andan te .
1.8 . Trámite c orres pondie nte a la se gunda ins ta ncia .
La U GP P 7 allegó e scri to en el qu e record ó que los tiemp os
laborados como do cen te de car ác ter naci onal no pueden ser
tomad os en cuen ta pa ra obte ner la pe ns ión gra cia , razón por la cual
no e s p osible a ccede r a las pre ten sio nes de la demanda , en la
medida q ue lo s tiem pos cer ti fic ados por el deman dante r esul tan ser
del or den naciona l y n o te rri torial o na ci onalizado .
José Roos evel t Medina Gu tiér rez , la Pr ocuradu ría Del egada an te el
Consejo de E stad o y la A gencia Nacio nal de De fen sa Ju r ídica del
Es tado guarda ron silen cio .
II. CONS IDE RACION ES
2.1 . Com pete nc ia .
De a cuerdo con el ar tículo 1 50 del Código d e Pro cedimi ento
Admini strativo y de lo Con ten cioso A d minis tra tiv o 8, el Con sejo de
Es tado es com petente pa ra resol ver el recu rso de apela ción
interp ues to . De igual ma nera , de co nfo rmidad c on lo dispu es to en
el ar tícul o 3 28 del Código General de l P roceso 9, la co mpe tenci a d el
juez de segu nda ins tan cia es tá ci rcun scri ta a lo e xpues to po r el
apelante y , co moquie ra q ue, en el ca so de la re fer encia , única men te
7
F ol i o s 2 3 4 y 2 35 de l c u ad e rn o p ri nc i p al .
8
«E l C o n sej o d e E s t ad o, e n S al a de l o C on t e nci os o A d mi ni s t ra ti v o co n oc er á
en s e gu n da i ns t an ci a de l a s a pel a ci o n es de l as s en t en ci as d i c ta da s e n p ri m er a
i ns ta n ci a po r l o s t ri bu na l e s a dm i n i st r at i v os [ … ]» .
9
«C o m pe t en ci a d el s u pe ri o r. E l j u ez de se g un d a in st a nci a de be r á p r on u nci a rs e
sol a me n te so b re l os a rg u me nt os e xp u es to s p or e l a p el an te , si n p e rj ui c i o d e
l as d e ci s i o ne s q ue d e ba ad o pt ar de o fi ci o , e n l os c as os pr ev i st o s po r l a l ey . »
www.consejodeestado.gov.co 5
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
la pa rte demand ante pres entó rec urso de al zada , el análi sis se
encuen tra limi tad o a lo s a rgume nto s del men cionado re cur so .
2.2 . Del pr oblema jur ídic o .
Considera e s ta Sala d e Sub secc ión, que el es tudio y p os terio r
decisión debe centrar se en es table cer l o sigu iente:
¿Jo sé Roos evel t Medi na Gutié rre z , en su calid ad de
docen te o fi cial , tiene dere cho al reco no cimien to y pago de
la pen sión gra cia ?
2.3 . Normas y jur is pr ude nc ia a plica ble al asunt o.
2.3 .1. La pens ión grac ia .
La pensión gra cia fue c onsag rada medi ante el ar tículo 1 de la Le y
114 de 191 3 en favo r de los m aes tro s de la s escu elas pri maria s
oficia les que ha yan ser vido en el ma giste rio por un tér mino no
menor de 20 años .
En ese se ntid o, respe cto de los condic ionante s para a ccede r a la
pensión gra cia , la Ley 114 d e 1913 exig e a lo s docen tes q ue aspi ran
a su recon ocimi ento , ademá s de los 20 año s de se rvici o, lo
siguien te: i) habe rse dese mpeñado en los empleo s co n honra dez ,
consag ración y bu ena condu cta ; ii) no haber reci bido o recib ir o tra
pensión o reco mpen sa d e cará cte r naci onal; y iii) cumpli r 50 a ños
de edad . Po r su par te , se rei te ra, la L ey 91 de 198 9 e xige que el
docen te s e ha ya v inculado al ser vicio oficia l co n an teri oridad al 1
de ene ro de 1 981.
Pos terio rmen te , el a rtículo 6 de la Le y 116 de 1928 ex tend ió el
benefi cio de la p ensión graci a a los em pleados y pro feso res d e las
escuela s nor male s, junto a lo s in spec tores de ins tru cción públi ca.
De mane ra que a uto rizó la su ma de los servi cios p res tados en
divers as ép ocas al compu tar los años e n la ens eñanza pri maria , la
www.consejodeestado.gov.co 6
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
normali sta y l a insp ecci ón, con el fi n de co mple tar el tiempo
requerido pa ra acc eder a la pensió n.
Más adelan te , con la Le y 37 de 1933 , el bene fi cio gra tui to de la
pensión gra cia se hiz o e x tensi vo a lo s maes tro s de escu ela que
hubieren co mple tado el tie mpo d e serv i cios señala do po r la le y en
establ ecimi entos de enseña nza se cund aria.
Luego, se expidió l a Le y 91 de 1989 , e n c uyo ar tícul o 1, di stinguió
entre lo s conc epto s de docen te «na cion al» y «na cionali zado» , as í:
« Artíc u lo 1 . Pa ra lo s e fe c to s d e la p re se n t e L e y, lo s s igu ie n te s
té rmin o s te n d rá n e l a l ca n ce in d ica d o a c o n tin u a ció n d e ca d a
u n o d e e llo s :
Pe rso n a l na c i ona l. So n lo s d o ce n te s vin cu la d o s por
nomb ra m ie nto de l Go bie rno Na c i ona l .
Pe rso n a l na c iona l iza do . So n lo s d o ce n te s vin cu la d o s po r
nomb ra m ie nto de e n tida d te r r itor ia l a n te s d e l 1 d e e n e ro d e
1 9 7 6 y lo s vin cu la d o s a p a r tir d e e sta fe c h a , d e co n fo rm id a d
co n lo d i sp u e s to p o r la L e y 4 3 d e 1 9 7 5 .
Pe rso n a l te r r itor ia l. So n lo s d o ce n te s vin cu la d o s po r
nomb ra m ie nto de e nt ida d te rr ito ria l, a p a rtir d e l 1 d e e n e ro
d e 1 9 7 6 , sin e l cu mp limie n to d e l re qu is it o e sta b le c id o e n e l
a rtí cu lo 1 0 d e la L e y 4 3 d e 1 9 7 5 .» [Ne gri ll a s fu e ra d e te x to ] .
El nume ral 2 del ar tículo 15 de la menciona da ley limi tó el
recono cimien to de la pensi ón g raci a para los docen te s al
establ ecer :
« Artíc u lo 1 5 . A p a rtir d e la vi ge n cia d e la p re se n te L e y e l
p e rso n a l d o ce n te n a cio n a l y n a cio n a li za d o y e l qu e se vin cu le
co n p o ste r io rid a d a l 1 . d e e n e ro d e 1 9 9 0 se rá re g id o p o r la s
sigu ie n te s d isp o s icio n e s :
[… ]
A. L o s d o ce n te s vin cu la d o s ha s ta e l 3 1 de d ic ie mb re de 1 9 8 0
qu e p o r ma n d a to d e la s L e ye s 1 1 4 d e 1 9 1 3 , 1 1 6 d e 1 9 2 8 , 3 7
d e 1 9 3 3 y d e má s n o rma s qu e la s h u b i e ra n d e sa rro lla d o o
mo d ifica d o , tu vie se n o lle ga re n a te n e r d e re ch o a la p e n s ió n
d e gra cia , se le s re co n o ce rá sie mp re y cu a n d o cu mp la n co n la
to ta lid a d de lo s re qu i si to s . Es ta p e n sió n se gu irá
re co n o cié n d o se p o r la Ca ja Na cio n a l d e p re vi sió n So c ia l
www.consejodeestado.gov.co 7
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
co n fo rme a l De cre to 0 8 1 d e 1 9 7 6 y se rá co mp a tib le co n la
p e n sió n o rd in a ria d e ju b ila ció n , a ú n e n e l e ve n to d e e s ta r é s ta
a ca r go to ta l o p a r cia l d e la n a ció n . [ … ]»
De l as di fe rentes no rma s enun ciad as, es ta Co rpora ción ha
adver tido que la pe nsión g racia no e s un der echo pa ra todo docen te
que cu mpla con los r equisi tos cita dos , sino que , en vir tud de sus
condicion ante s , es ta solo e stá p revi sta pa ra los de cará cte r
ter rito rial y na cionali zado , es de cir , co n ex clusi ón de los do cen tes
nacionale s. S obre el par ti cular , la Sala Plena del Consejo de Es tado
en se nten cia S -699 del 26 de agos to de 1997 señ aló:
« [… ] de nt ro de l gru po de be ne f ic ia r ios d e la pe ns ión gra c ia
no q ue da n inc lu idos los doc e nte s na c io na le s sin o ,
e xclu si va me n te , lo s n a c io n a liza d o s qu e , c o mo d ice la L e y 9 1
d e 1 9 8 9 , a d e má s d e h a b e r e sta d o v in cu l a d o s h a s ta e l 3 1 d e
d icie mb re d e 1 9 8 0 “ tu vie se n o l le ga re n a te n e r d e re ch o a la
p e n sió n d e gr a cia (…) sie mp re y cu a n d o cu mp la n co n la
to ta lid a d d e re qu isi to s” . [ …] .» 10
Ahora bien, con el fin de de ter minar e l cará cter o na turale za del
docen te (na cional , naci onaliza do o terr itoria l) , la Sal a Plena de la
Secció n Segun da del Con sejo de Es tado en se nt enc ia de
unifica ción C E- SUJ2-0 11-18 del 21 de junio de 2018 11 prev ió la s
siguien tes pau tas ju risp rudenci ales :
« i) L o s re cu r so s d e l s itua d o fis c a l qu e o tro ra tra n s fe ría o
ce d ía la Na ció n a la s e n tid a d e s te rri to ria le s, e n vi ge n cia d e la
Ca rta d e 1 8 8 6 y h a sta cu a n d o p e rma n e ci e ro n e n v igo r e n la
Co n sti tu ció n d e 1 9 9 1 , n o o b s ta n te su o ri ge n o fu e n te n a cio n a l,
u n a ve z se in co rp o ra b a n a lo s p re su p u e sto s lo ca le s p a sa b a n a
se r d e p ro p ie d a d e xclu s iva d e lo s re fe rid o s e n te s e n ca lid a d d e
re n ta s e xó g e n a s.
ii) L o s e n te s te rr ito ria le s so n lo s t i tu la re s d ire c to s o
p ro p ie ta rio s d e lo s re cu r so s qu e le s gira la Na ció n ,
p ro ve n ie n te s d e l s is te ma ge ne ra l de p a rtic ipa c io ne s , p o r
a sign a c ió n d i re cta d e l a r t ícu lo 3 5 6 d e l a Ca r ta Po l í tica d e
1991.
10
C o ns ej o de E s ta d o, S a l a P l en a de l o C o nt en c i os o A d mi ni s t ra ti v o , S en te n ci a
nú m . S -6 9 9 d e 26 de a g os to d e 1 99 7 .
11
C o ns ej o de E s ta do , S ec ci ón S e g un da . R a di cac i ó n 2 50 00 - 23 - 4 2- 0 00 - 20 13 -
04 6 83 - 01 ( 3 80 5 -2 0 14 ) .
www.consejodeestado.gov.co 8
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
iii) L a fin a n c ia ció n d e lo s ga s to s qu e ge n e ra b a n lo s fond os
e duc a tiv os re g iona le s n o so lo d e p e n d ía d e lo s re cu rso s qu e
gira b a la Na ció n a la s e n tid a d e s te rri to r ia le s p o r co n ce p to
d e l s itua do fis c a l, sin o qu e ta mb ié n co rre sp o n d ía a lo s e n te s
lo ca le s d e stin a r p a rte d e su p re su p u e s to p a ra a te n d e r a l
so ste n imie n to d e lo s re fe rid o s fo n d o s e d u ca tivo s (a r tí cu lo s 2 9
d e l De cre to 3 1 5 7 d e 1 9 6 8 ; y 6 0 , in ciso 2 .º , d e la L e y 2 4 d e
1 9 8 8 ).
iv) As í co mo lo s f ondos e duc a tiv os re g i ona le s a te n d ía n lo s
ga s to s qu e ge n e ra b a n lo s se rvi cio s e d u ca ti vo s d e lo s d o ce n te s
n a cio n a le s y n a c io n a liza d o s 1 2 , re su lta fa c tib le co le gir d e
ma n e ra ra zo n a d a qu e lo p ro p io a co n te c ía co n a l gu n a s d e la s
e ro ga cio n e s sa la ria le s o ri gin a d a s p o r e l se rvicio qu e p re sta b a n
lo s e d u ca d o re s te rri to ria le s , ya qu e lo s r e cu rso s d e s tin a d o s
p a ra ta l fin p ro ve n ía n ta n to d e la Na ció n —s itua d o f is c a l—
co mo d e la s e n tid a d e s te rr ito ria le s, y a d e má s, e n u n o y o tro
ca so , e l u n i ve rso d e e so s re cu rso s le p e rte n e cía d e fo rma
e xclu si va a lo s e n te s lo ca le s d a d o qu e in gre sa b a n a su s
p re su p u e sto s e n ca l id a d d e re n ta s e xó g e n a s y e n d ó g e n a s.
v) Po r ta n to , n o e s d a b le in fe rir qu e lo s d o ce n te s te rri to ria le s
y/o n a cio n a li za d o s se co n v ie rte n e n e d u ca d o re s n a cio n a le s (i)
cu a n d o e n e l a cto d e su vin cu la ció n in te rvie n e , a d e má s d e l
re p re se n ta n te le ga l d e la e n tid a d te rri to ria l, e l d e le ga d o
p e rma n e n te d e l Min is te rio d e Ed u ca ci ó n Na cio n a l co mo
mie mb ro d e la j unta a d min is t ra do ra d e l re sp e cti vo f ond o
e duc a tiv o re g io na l , a s í, e s te ú ltimo , ce r ti f iqu e la va ca n cia d e l
ca rgo ju n to co n la d isp o n ib il id a d p re su p u e sta l 1 3 ; y (ii) p o r e l
a rgu me n to d e qu e lo s re cu rso s d e stin a d o s p a ra su
so ste n imie n to tie n e n su o ri ge n o fu e n te e n la Na ció n .
vi) P rue ba de c a li da d de doc e nte te r ri toria l . Se re qu ie re
co p ia d e lo s a c to s a d min is tra ti vo s d o n d e c o n ste e l vín cu lo , e n
lo s qu e a d e má s se p u e d a e s ta b le ce r co n su f icie n te cla rid a d
qu e la p la za a o cu p a r se a d e a qu e lla s q u e e l le gi sla d o r h a
p re visto co mo te rri to ria le s , o e n su d e fe ct o , ta mb ié n se p u e d e
a cre d ita r co n la re sp e c tiva ce rti fi ca ció n d e la a u to rid a d
n o min a d o ra qu e d é cu e n ta d e ma n e ra in e qu í vo ca qu e e l tip o
d e vin cu la ció n a l cu a l se e n cu e n tra so me ti d o e l d o ce n te o ficia l
e s d e ca rá cte r te rrito r ia l.
vii) O rige n de los re c urs os de la e nt id a d no mi na do ra . L o
e se n cia lme n te re le va n te , fre n te a l re c o n o cimie n to d e la
p e n sió n gra c ia , e s la a cre d ita c ió n d e la p la za a o cu p a r, e s to
e s, qu e se a d e ca rá cte r te rrito ria l o n a cio n a liza d a , p u e s
co n fo rme a lo s lin e a mie n to s fija d o s p o r la Sa la e n e sta
p ro vid e n cia , e n lo qu e re sp e cta a lo s e d u c a d o re s te rri to ria le s ,
e l p a go d e su s a cre e n cia s p ro ve n ía d ire c ta me n te d e la s re n ta s
e n d ó g e n a s d e la re sp e c ti va lo ca lid a d , o d e la s e xó g e n a s —
s itua do f is c a l— cu a n d o se su fra ga b a n lo s ga s to s a tra vé s d e
lo s fo ndos e duc a tiv os re gio na le s ; y e n l o qu e tie n e qu e ve r
co n lo s e d u ca d o re s n a c io n a liza d o s , la s e r o ga cio n e s qu e e s to s
www.consejodeestado.gov.co 9
C al l e 1 2 N o .
7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
ge n e ra b a n se e n ma rca n e n lo s re cu r so s d e l s itua do fis c a l , h o y
s is te ma ge ne ra l de pa rtic ipa c ione s .»
Por úl timo , en recie nte se nte nc ia de unif icac ión SUJ -030-C E- S2-
2022 de l 11 de a gost o de 202 2 la S ección Segu nda, in corpo ró
adicionalm ente co mo regla juri spruden ci al s obre la in te rpre tac ión
del ar tícu lo 1 5, nu meral 2 , li teral a , d e la Ley 91 de 1989 , par a
efec to s de l recono cimie nto de la pen sió n gra cia , que:
« L o s d o ce n te s p u e d e n a cce d e r a la p e n sió n gra cia a n te s y
d e sp u é s d e l 2 9 d e d icie mb re d e 1 9 8 9 , sie mp re y cu a n d o
a cre d ite n u n a vin cu la c ió n te rri to ria l o n a cio n a li za d a co n
a n te la ció n a l 3 1 d e d i cie mb re d e 1 9 8 0 y cu mp la n co n lo s d e má s
re qu isi to s le ga lme n te e s ta b le cid o s p a ra su re co n o cimie n to » . 12
Las an te riore s p rovide ncia s de unific ación juri sprud encial
definie ron que las mi smas tendr ían e fecto s re tros pec tivo s , razón
por la cual son de obliga to ria aplica ción p ara aquello s cas os
pendiente s de resolu ción tan to en sede admi nis tra tiv a co mo
judicial .
As í la s cosa s y según las pr ecep tiva s expues tas , queda cla ro que
para acc eder al recono cimien to de l a pen sión gra cia se d ebe
acredi tar la labor docen te du ran te 20 año s en e sta bleci mien tos
oficia les , depar ta men tales o m unici pales, en prima ria o en
secunda ria o como norm alis ta o in spec tor de in struc ción públi ca , o
en calida d de docen te naciona lizado , con a lguna p osibilida d de
adicionar tie mpos e n uno y otro ca r go, si empr e y c uando se
demues tre que se os te nt ó dic ha v inc ulac ión c on a nt erior idad a l
31 de dic iem bre de 1980 y de mues tre cumpli r con los de más
requisi tos e xigidos po r la Ley 114 de 19 13.
2.4 . Aná lis is pr oba torio .
Revisado el exped iente, y co n el obje to de resol ver el proble ma
jurídi co plan teado , la Sala enc uen tra p robado que José Roo sevel t
12
C o ns ej o d e E st ad o, S ecc i ó n S e gu n da . R a di ca do : 1 50 01 - 23 - 3 3- 0 00 - 20 16 -
00 2 78 - 01 ( 3 01 8 -2 0 17 ) .
www.consejodeestado.gov.co 10
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
Medina Guti érre z nac ió el 2 de ab ril de 1951 13, razón po r la cu al, e l
2 de a br il de 2001 cumplió 50 año s de edad.
Ahora bien , respe cto de los tiempo s d e s ervici o do cen te a credi tado s
por el de mandan te , se encu entran prob ados, a sí :
1. En tre el 30 de abr il de 1971 y el 3 1 de e ner o de 1977 , el señor
Medina Gutiérr ez pr esen tó la s sigui entes vin culacion es : En p rime r
lugar, fue no mbrado po r la Go berna ci ón del Tolim a a tr avés del
Decret o 20 5 de 26 de a br il de 1971 : 14
« GO B ERN AC IO N D EL TOL IM A
SE CR ET ARI A D E EDU CA CI ON P UBL IC A
DECR ET O NUM ER O 2 0 5 DE 1 9 7 1
( AB RI L 2 6 )
Po r e l cu a l se d ic ta n u n a s d i sp o sicio n e s e n e l ra mo d e
En se ñ a n za Me d ia .
EL GO B ERN AD OR D EL D E P ART AM ENT O DEL TOL IM A
e n u so d e su s a tr ib u cio n e s le ga le s,
DECR ET A :
[… ]
ART ICUL O 3 º . – No mb ra se a RU SV EL (s ic) MED IN A
GUT IE RR EZ, p ro fe so r d e tie mp o co mp le to e n e l co le gio “ Sa n
Jo sé ” d e l Fre sn o , co n a si gn a ció n me n su a l d e [… ] , e n
re e mp la zo d e Hé c to r Mu ñ o z qu ie n n o a ce p tó e l ca r go .
COMUN IQ UE S E Y CUM PL AS E . »
Pos terio r a ello , con la Res olución 01 9 de 29 de e nero de 1973 15
se o rdenó su tra slado :
« GO B ERN AC IO N D EL TOL IM A
SE CR ET ARI A D E EDU CA CI ON P UBL IC A
RE SO LUC ION NUM ER O 0 1 9 de 1 9 7 3
( EN ERO 2 9 )
13
C opi a d e l a c é du l a de c i u da d an í a di s p on i b l e e n el C D de an te ce d en t e s
ad mi ni st r ati vo s al l e ga d os p o r l a U G P P , vi si bl e e n el f ol i o 3 d el c u ad e rn o 2 .
14
F ol i o 3 8 d el c ua d er n o 3 d el ex p ed i e nt e .
15
F ol i o s 31 al 3 3 de l cu a de r no 3 de l ex pe di e nt e .
www.consejodeestado.gov.co 11
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
Po r la cu a l se h a ce n u n o s mo vim ie n t o s e n e l ra mo d e
En se ñ a n za Me d ia .
EL S ECR ET AR IO D E ED UCA CI ON D EL D P TO DEL T OL IM A
e n u so d e su s a tr ib u cio n e s le ga le s,
RE SU EL V E :
[… ]
ART ICUL O 1 0 5 . – T ra sla d a r a JO S E R OO S EV EL T M ED IN A
GUT IE RR EZ , P .T. C. d e l co le gio Sa n Jo sé d e l Fre sn o , a l mi smo
ca rgo e n e l co le gio So le d a d Me d in a d e Ch a p a rra l.
[… ]
COMUN IQ UE S E Y CUM PL AS E . »
Los an ter iores no mbram ientos se cor r oboran con l a ce r tifi cació n
expedida por el Fondo Naci onal de Pres ta ciones S ociale s del
Magis terio – Secr eta r ía de Edu cación D epartamen tal d e Tolima , e n
donde ad emás se p reci só que el r égimen de pension es era
nac iona liza do: 16
IV. HISTORIA LABORAL
INGRESO
Tipo Acto Administrativo Decreto Fecha Acto Administrativo 26/04/71
Fecha Posesión 30/04/71 Numero Acto Administrativo 205
RETIRO
Tipo Acto Administrativo Decreto Fecha Acto Administrativo 28/01/77 Numero Acto Administrativo 50
Fecha Retiro 31/01/77 Causa Retiro Insubsistencia
FECHA A.A. DESDE
NOVEDADES TIPO DE A.A. Nro. De A.A.
d m y d m y
Tipo de Novedad Ing. Y Reing.
1 Plantel Educativo SAN JOSE Decreto 205 26/04/71 30/04/71
Municipio Fresno (Tol)
Tipo de Novedad Traslados
2 Plantel Educativo SOLEDAD MEDINA Resolución 19 29/01/73 29/01/73
Municipio Chaparral (Tol)
TIEMPO TOTAL 1-9-5
2. En c uanto a l os tiempo s laborad os d el 27 de a bril de 1977 y el
19 de oct ubre de 198 1 : se ob serv a que c on la Res olución 3 470 de
27 de a bril de 1977 , e l Mi nis terio de E ducación Nacio nal di spuso
el nom brami ento de l de mandan te , as í: 17
16
F ol i o 2 1 d el c ua d er n o p ri n ci pa l .
17
F ol i o 2 2 d el c u a d er n o 3 d el ex p ed i e nt e .
www.consejodeestado.gov.co 12
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
« MIN IST E RI O DE EDUCA CI ON NAC IO NA L
RE SO LUC ION NUM ER O 3 4 7 0
( 2 7 AB R 1 9 77 )
Po r la cu a l se ca u sa n No ve d a d e s d e Pe rso n a l.
EL M IN IS TR O D E E DUC AC I ON N AC ION AL
e n e je rcicio d e su s fa cu lta d e s le ga le s ,
RE SU EL V E :
[… ]
ART ICUL O TER CE RO – Há ce n se lo s si gu ie n te s n o mb ra mie n to s
d e Pro fe so re s d e En se ñ a n za Se cu n d a ria :
[… ]
JO S E R OO S E VEL T M ED INA GUT IE RR EZ , C .C . [… ] s in
ca te go ría e n e l Es ca la fó n Do ce n te , co n a sign a c ió n me n su a l
[… ], e n e l Co le gio Na cio n a l “ Jo sé Ma r ía Ca rb o n e ll” d e Sa n
An to n io To lima , e n re e mp la zo d e P ED RO U MAÑ A C ORR ED OR ,
a qu ie n se tra sla d ó a o tro p la n te l .
COMUN IQ UE S E»
La a nte rior novedad se en cuen tra ce rti fica da por el FOMA G –
Tolima , quien ade más indicó que el régim en de pensione s
corre sponde a naciona l: 18
IV. HISTORIA LABORAL
INGRESO
Tipo Acto Administrativo Resolución Fecha Acto Administrativo 27/04/77
Fecha Posesión 27/04/77 Numero Acto Administrativo 3470
RETIRO
Tipo Acto Administrativo Resolución Fecha Acto Administrativo 28/08/81 Numero Acto Administrativo 13519
Fecha Retiro 19/10/81 Causa Retiro Traslado a Secretaría
FECHA A.A. DESDE
NOVEDADES TIPO DE A.A. Nro. De A.A.
d m y d m y
Tipo de Novedad Ing. Y Reing.
JOSE MARIA
1 Plantel Educativo Resolución 3470 27/04/77 27/04/77
CARBONELL
Municipio San Antonio (Tol)
TIEMPO TOTAL 23-5-4
3. Re spec to d el tiempo de se rvi cios entre el 27 de marz o de 1 989
y el 31 de julio de 1989 , se en cuen tra c opia de la Re soluci ón 2060
de 17 de ma rzo de 1989 pro feri da p or el Mini s terio de Edu cació n
Nacional , ac to admini stra tivo del cu al s e ex tr ae : 19
18
F ol i o 2 2 d el c ua d er n o p ri n ci pa l .
19
F ol i o 9 del c u ad e rn o 3 d el e xp e di en te .
www.consejodeestado.gov.co 13
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
« MIN IS TE RI O DE EDUC AC I O N N AC I ONAL
RE SO LUC ION NUM ER O 0 2 0 6 0
( 1 7 MA R 1 9 89 )
Po r la cu a l se ca u sa n n o ve d a d e s d e p e rso n a l.
EL M IN IS TR O D E E DUC AC ION N AC ION AL
e n e je rcicio d e su s fa cu lta d e s le ga le s y e n e sp e cia l la s
co n fe rid a s p o r e l a rt ícu lo 6 º d e l De cre to 2 2 7 7 d e 1 9 7 9 , e l
a rtí cu lo 3 º d e l De cre to 1 8 0 d e 1 9 8 2 , e l a r tí cu lo 1 º d e l De cre to
1 1 5 3 d e 1 9 7 8 y e l a r tí cu lo 1 º d e l De cre to 1 6 9 1 d e 1 9 8 7 ,
RE SU EL V E :
ART ICUL O 1 º . – Tra sla d a r a J OS E R O OS E V EL T M ED INA
GUT IE RR EZ , co n c .c . [ …] , p ro fe so r tie mp o co mp le t o á re a
So cia le s d e l Co le gio Na c io n a l L a Sa lle d e Flo re n cia – Ca qu e tá
a igu a l ca r go e n e l In st itu to Na c io n a l Ge n e ra l Sa n ta n d e r d e
Ho n d a – To lima . Re e mp la za a J AIM E A VIL A C ORT E S, a qu ie n
se le re vo có e l tra sla d o se gú n re so lu ció n No . 0 0 1 5 7 d e l 1 º d e
fe b re ro d e 1 9 8 8 .
PA RA GR AF O. – EL d o ce n te tra sla d a d o n o tie n e d e re ch o a
p e rcib ir a u xi lio d e ga s to s d e t ra sla d o co mo co n se cu e n c ia d e
ca mb io d e d o mi cilio p o r o b e d e ce r é s te a so li citu d fo rmu la d a
p o r e l in te re sa d o .
[… ]
ART ICUL O 4 º . – L a p re se n te re so lu ci ó n ri ge d e sd e su
e xp e d ició n y su r te e fe c to s fi sca le s a p a rtir d e la fe ch a d e
p o se sió n .
COMUN IQ UE S E Y CUM PL AS E »
De e s ta nove dad labo ral, el FOMA G – Secre ta ría de Edu caci ón del
depar tamen to del Toli ma cer ti ficó que el docen te tiene régi men de
pensiones nac iona l : 20
IV. HISTORIA LABORAL
INGRESO
Tipo Acto Administrativo Resolución Fecha Acto Administrativo 17/03/89
Fecha Posesión 27/03/89 Numero Acto Administrativo 2060
RETIRO
Tipo Acto Administrativo Resolución Fecha Acto Administrativo 28/08/81 Numero Acto Administrativo 8594
Fecha Retiro 31/07/89 Causa Retiro Traslado a Secretaría
20
F ol i o 2 3 d el c ua d er n o p ri n ci pa l .
www.consejodeestado.gov.co 14
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
FECHA A.A. DESDE
NOVEDADES TIPO DE A.A. Nro. De A.A.
d m y d m y
Tipo de Novedad Ing. Y Reing.
GENERAL
1 Plantel Educativo Resolución 2060 17/03/89 27/03/89
SANTANDER
Municipio Honta (Tol)
TIEMPO TOTAL 5-4-0
4. De igual mane ra , se ob ser va que co n la Res oluc ión 08594 de 17
de julio de 1989 , e manada del Mi nis te rio de Educa ción Nacion al,
se realiza ron unos tra slados de do cen tes, den tro de lo s cuales se
encuen tra el deman dan te . Al respe c to, se ind icó : 21
« MIN IST E RI O DE EDUCA CI ON NAC IO NA L
RE SO LUC ION NUM ER O 0 8 5 9 4
(17 JUL 1989)
Po r la cu a l se ca u sa n No ve d a d e s d e Pe rso n a l.
EL M IN IS TR O D E E DUC AC I ON N AC ION AL
e n e je rcicio d e su s fa cu lta d e s le ga le s y e n e sp e cia l la s
co n fe rid a s p o r e l A rt ícu lo 6 1 d e l d e cre to 2 2 7 7 d e 1 9 7 9 ,
Art ícu lo 3 º d e l De cre to 1 8 0 d e 1 9 8 2 ,
RE SU EL VE:
[… ]
ART ICUL O 2 º . – Tra sla d a r a J OS E R O OS E V EL T M ED INA
GUT IE RR EZ, id e n ti fica d o co n C.C . No . [… ] Pro fe so r d e Tie mp o
Co mp le to , á re a d e So cia le s , d e l In st itu to G e n e ra l Sa n ta n d e r d e
Ho n d a – To lima , a i gu a l ca r go a l In s ti tu to Na cio n a l Do ra d a d e
Do ra d a – Ca ld a s . Re e mp la za a Ca ro lip o Ard ila Pe ñ a , a qu ie n
se tra sla d ó a o tro p la n te l e n la p re se n te re so lu ció n .
PA RA GR AF O. – L o s d o ce n te s tra sla d a d o s e n la p re se n te
re so lu ció n n o t ie n e n d e re ch o a p e rcib ir a u xilio p o r ga s to s d e
tra n sp o rte co mo co n se cu e n cia d e ca mb i o d e d o micili o p o r
o b e d e ce r é ste a so lici tu d fo rmu la d a p o r lo s in te re sa d o s .
ART ICUL O 3 º . – L a p re se n te re so lu ció n ri g e a p a rtir d e la fe ch a
d e e xp e d ició n y su rte e fe cto s fis ca le s a p a rtir d e la p o se sió n .
COMUN IQ UE S E Y CUM PL AS E »
Si bien la novedad anterior no se encu en tra cer ti fic ada , s í obr a en
el e xpedien te cop ia del ac ta de po sesió n , de la cu al se re sal ta que
fue su scri ta el 31 de julio de 1989 por el deman dante, el al calde
21
F ol i o 2 1 d el c ua d er n o 3 d el ex p ed i e nt e .
www.consejodeestado.gov.co 15
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
municipal de La Do rada y el secr eta ri o de edu cación municip al,
dejando cl aro que la dependen cia a ca r go del no mbra mien to e s del
Minis terio de Educa ción Nac ional en el Insti tu to Naci onal Dorada . 22
Del tiempo de ser vicio s a nte s res eña do , el Fo ndo Naciona l de
Pres ta ciones So ciales del Magi ste rio – Sec re tar ía de E duca c ión
Departamen tal de Caldas , el 2 6 de agos to de 2016 , al legó
cer tifi caci ón en la que señaló que el ré g imen pen sional del do cen te
José R oose velt Med ina Gu tiér rez es naciona l e indic ó la s
siguien tes nov edades : 23
IV. HISTORIA LABORAL
INGRESO
Tipo Acto Administrativo Resolución Fecha Acto Administrativo 9/03/77
Fecha Posesión 9/03/77 Numero Acto Administrativo 3470
RETIRO
Tipo Acto Administrativo Resolución Fecha Acto Administrativo 7/04/16 Numero Acto Administrativo 2741-6
Fecha Retiro 7/04/16 Causa Retiro Retiro Forzoso (Edad)
FECHA A.A. DESDE
NOVEDADES TIPO DE A.A. Nro. De A.A.
d m y d m y
Tipo de Novedad Ing. Y Reing.
1 Plantel Educativo MANIZALES Resolución 3470 27/04/77 9/03/77
Municipio Ibague (Tol)
Tipo de Novedad Incorporación
INSTITUCION
2 Plantel Educativo EDUCATIVA Decreto 1120 27/01/05 27/01/05
DORADA
Municipio La Dorada (Cal)
TIEMPO TOTAL 30-0-39
5. Aho ra bien , a tra vés del Decre t o 0 03 6 de 10 de fe brer o de 1997 ,
profe rido por el d epar tamen to de Calda s, se dispu so la
incorpo ración de l a plan ta de per sonal docen te del muni cipio de La
Dorada a l a pl anta del dep ar tamen to , a saber :
« DE P ART AM ENT O D E C AL DA S
DECR ET O NR O. 0 0 3 6
1 0 F EB 1 9 9 7
Po r e l cu a l se in co rp o ra n a la Es tru ctu ra Orgá n i ca d e l
d e p a rta me n to d e Ca ld a s la s Pla n ta s d e Pe r so n a l Do ce n te ,
Dire cti vo Do ce n te y Ad min is tra tivo d e l Mu n icip io d e L A
22
F ol i o 3 del c u ad e rn o 3 d el e xp e di en te .
23
F ol i o s 2 y 3 d el c ua de r no 4 de l ex p edi e nt e .
www.consejodeestado.gov.co 16
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
DOR AD A, p a ga d a s co n re cu r so s d e l Si tu a d o Fis ca l y se
e sta b le ce n la s fin a n c ia d a s c o n re cu rso s p ro p io s d e l
De p a rta me n to .
El Go b e rn a d o r d e l De p a rta me n to d e Ca l d a s, e n u so d e su s
fa cu l ta d e s le ga le s y e n e sp e cia l , d e la s co n fe rid a s p o r e l
Art ícu lo 3 0 5 , n u me ra l 7 d e la Co n s titu ció n Na cio n a l y d e
co n fo rmid a d co n lo d isp u e s to e n lo s Art ícu l o s 3 d e lo s De cre to s
Na cio n a le s 1 1 4 0 d e Ju n io 3 0 d e 1 9 9 5 , 1 7 y 1 8 d e l 2 8 8 6 d e
Dicie mb re 2 9 d e 1 9 9 4 , y
CON SI DER AND O:
Qu e e l De p a rta me n to d e Ca ld a s fu e ce rt ifi c a d o p o r e l M in is te rio
d e Ed u ca ció n Na c io n a l p a ra e l ma n e jo a u tó n o mo d e l Si tu a d o
Fisca l , me d ia n te Re so lu ció n Nro . 3 5 0 0 d e l 1 2 d e A go s to d e
1996.
Qu e p o r a c ta d e No vie mb re 1 4 d e 1 9 9 6 , e l min is te rio d e
Ed u ca ció n Na cio n a l h izo e n t re ga a l De p a rta me n to d e lo s
b ie n e s, e l p e rso n a l y lo s e sta b le c im ie n to s n a cio n a le s ,
d e stin a d o s a l se rvi cio Ed u ca ti vo e n l a misma Se c c ió n
Te rrito ria l .
Qu e p o r De cre to De p a rta me n ta l Nro . 0 0 2 1 d e Fe b re ro 1 0 d e
1 9 9 7 , se in co rp o ró a la e s tru c tu ra O rgá n i c a d e l De p a rta me n to
d e Ca ld a s, la s p la n ta s d e Ca rgo s D o ce n te s , Dire cti vo s
d o ce n te s y Ad min i stra tivo s p a ga d a s co n r e cu rso s d e l s itu a d o
fis ca l p a ra e l se c to r e d u ca tivo .
Qu e p o r De cre to De p a r ta me n ta l n ro . 0 0 2 2 d e Fe b re ro 1 0 d e
1 9 9 7 , se e sta b le c ió la Pla n ta d e Ca rgo s Do ce n te s , Dire c ti vo s
Do ce n te s y Ad min i stra tivo s p a ga d a co n r e cu rso s p ro p io s d e l
De p a rta me n to d e Ca ld a s .
Qu e e s n e ce sa rio in co rp o ra r a la s p l a n ta s d e Pe rso n a l
Do ce n te , Di re ct ivo Do ce n te y Ad min i str a tivo , p a ga d a s co n
re cu rso s d e l Situ a d o Fi sca l p a ra e l se c to r e d u ca tivo y Re cu rso s
p ro p io s d e l De p a r ta me n to e n lo s ca r go s in co rp o ra d o s a la
e stru c tu ra o r gá n ica d e l De p a rta me n to p o r lo s De cre to s
p re cita d o s .
Co n fu n d a me n to e n lo e xp u e s to
DECR ET A:
ART ICUL O 1 . In co rp o ra r a la e stru c tu ra o rgá n i ca d e l
De p a rta me n to d e Ca ld a s la s p la n ta s d e Pe rso n a l Do ce n te ,
Dire cti vo Do ce n te y Ad min i stra ti vo e d u ca t ivo y e s ta b le ce r la s
fin a n cia d a s co n re cu r so s p ro p io s del De p a rta me n to ,
d iscrimin a d a s p o r Ce n tro s Ed u ca ti vo s a sí :
AP ELL ID OS Y NOMB RE S CAR G O GR FI NANC
[… ]
MED IN A GUT I ERR EZ J OS E R . D OC ENT 12 S FI SC AL
[… ]
ART ICUL O 3 . E l pe rs ona l inc o rpo ra do y e s ta ble c i do e n
www.consejodeestado.gov.co 17
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
v irtu d de l p re s e nte De c re to, s e g uirá de v e nga ndo
únic a me nte la s mis ma s a s i gna c io n e s s a la ria le s y
pre s ta c io ne s s oc ia le s f i ja da s po r d is pos ic ió n de l G obie rno
Na c iona l o De pa rta me nta l de a c ue rd o c on s u f ue nte de
fina nc ia c ió n .
ART ICUL O 4 . El Go b e rn a d o r d e l De p a r ta me n to te n d rá a mp lia s
fa cu l ta d e s p a ra mo d if ica r la p la n ta d e p e rso n a l in co rp o ra d a
me d ia n te e s te De cre to , b u s ca n d o u n a ó p t ima ra c io n a liza ció n
d e l re cu rso h u ma n o y a te n d ie n d o e n su me jo r fo rma la
p re sta ció n d e l se rvic io Ed u ca tivo . [… ]» 24 (N e grilla d e la Sa la )
Pos terio r a e llo, con el Decre t o 01120 de 27 de diciem bre de 2004 ,
el de par tamen to d e Caldas dispu so la in corpor ación de docen te s de
todos l os mun icipio s a la plan ta de pe rsonal docen te del
depar tamen to de la siguien te m anera :
« GO B ERN AC IO N D E C AL DA S
DECR ET O No . 0 1 1 2 0
2 7 DI C 2 00 4
PO R EL C UA L SE RE AL I Z A LA I N CO RPO RA CI Ó N D E LA
PL ANT A P ER SO NA L DO C E NT E, DI RE CT I VO S DO CE NT ES Y
AD MI NI ST RAT I VO S F I NA N CI A DO CO N RE C UR SO S D EL
SI ST E MA G EN E RA L DE P A RT I C I PA CI O NE S
EL G OB ERNA DOR D EL D EP ART AMENT O D E C ALDA S
e n u so d e su s a tr ib u cio n e s co n s titu cio n a le s y le ga le s e n
e sp e cia l p o r la s co n fe rid a s p o r lo s a rt ícu lo s 3 4 y 3 8 d e la le y
715 de 2001, y
CON SI DER AND O
Qu e me d ia n te Re so lu ció n d e l M in is te rio d e Ed u ca ció n Na c io n a l
3 5 0 0 d e l 1 2 d e a go sto d e 1 9 9 6 fu e ce rt ifi ca d o e l De p a rta me n to
d e Ca ld a s p a ra la p re sta c ió n d e l se rvi cio e d u ca tivo .
Qu e me d ia n te De cre to De p a rta me n ta l 0 0 0 3 4 d e l 4 d e fe b re ro
d e 2 0 0 4 , e l De p a rta me n to d e Ca ld a s a d o p t ó la p la n ta d e ca r go s
d o ce n te s, d ire ct ivo s d o ce n te s y a d min i stra tivo s fin a n cia d a co n
re cu rso s d e l S is te ma Ge n e ra l d e Pa rt icip a cio n e s, a u to ri za d a
p o r e l Min is te rio d e Ed u ca ció n Na cio n a l me d ia n te o fi cio 4 3 0 d e l
3 0 d e d icie mb re d e 2 0 0 3 .
Qu e e l De p a rta me n to d e Ca ld a s lle vó a ca b o d u ra n te e l
p re se n te a ñ o e l p la n d e ra cio n a li za ció n d e p la n ta s d e p e rso n a l
d o ce n te , d ire cti vo d o ce n te y a d min is tra ti vo , te n ie n d o e n cu e n ta
co mo cri te rio s e l in te ré s ge n e ra l, la n e ce s id a d d e l se rv icio , la
e xte n sió n d e co b e rtu ra , la ca lid a d , la e fi ci e n cia y la e qu id a d ;
d e a cu e rd o co n in s tru me n to s d e a p lica ció n imp a rt id o s p o r e l
Min iste rio d e Ed u ca ció n Na cio n a l y e l De p a rta me n to Na cio n a l
24
F ol i o s 26 a 28 del c u ad e rn o p ri nci p al .
www.consejodeestado.gov.co 18
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
d e Pla n e a c ió n y lo s co mp ro miso s a d qu irid o s co n la Fir ma d e l
Co n ve n io d e De se mp e ñ o su s cri to e l 2 5 d e Oc tu b re d e 2 0 0 0 .
Qu e lo s a rt ícu lo s 3 4 y 3 8 d e la L e y 7 1 5 d e 2 0 0 1 e sta b le ce n qu e
la s e n tid a d e s te rri to ria le s ce r ti fica d a s d e b e rá n in co rp o ra r la s
p la n ta s d e p e rso n a l d o ce n te s , d ire c tivo s d o ce n te s y
a d min istra tivo s fin a n cia d a co n re c u rso s d e l Sis te ma Ge n e ra l
d e Pa r ticip a cio n e s.
DECR ET A
ART ÍCUL O 1 : IN COR P ORA S E a la p la n ta d e ca r go s a d o p ta d a
me d ia n te De cre to De p a r ta me n ta l No º 0 0 0 3 4 d e 2 0 0 4 , e l
p e rso n a l d o ce n te , d ire cti vo d o ce n te y a d min istra tivo qu e a
co n tin u a ció n se re la cio n a :
[… ]
MED IN A GUT I ERR EZ J OS E R OO S EL V ET
ART ÍCUL O 3 : El p e rso n a l in co rp o ra d o d e b e rá to ma r p o se sió n
d e l ca r go a n te e l Gru p o d e Ge st ió n y Ta l e n to Hu ma n o d e la
Se cre ta ría d e Ed u ca ció n d e l De p a rta me n t o d e Ca ld a s o qu ie n
h a ga su s ve ce s , a cre d ita n d o lo s re cu rso s l e ga le s . […]» 25
De l a an terio r inc orpo ración , el señ or Jo sé Roo sevel t Medina
Gu tiérr ez tomó p osesi ón el 27 de en ero de 200 5 an te la Se cre tar ía
de Educa ción del depa rtamen to de Cald as; en el a c ta de pose sión ,
se obse rva qu e la vi ncula ción se reali za sin solu ción de con tinuidad
y que el s alario e s de a cuerdo con el D ecre to de salario s expe dido
por el Gobie rno Nacion al. 26
El FOMA G – Se cre tar ía de Ed ucaci ó n de Calda s cer ti ficó lo s
fac tor es sal ariale s deveng ados po r el demandan te en tre el 1 de
enero de 2010 y el 31 de di ciem bre de 2011 , y p reci só que es
docen te en la Ins ti tución Edu ca tiva Dor ada con régi men pen sional
de ca rác te r nac iona l . 27
Finalm ente , el 2 0 de febrer o de 2015 el demandan te soli ci tó an te la
Unidad Ad minis tr ati va Espe cial de Ge sti ón Pe nsional y
Contri bucione s Par afi scale s de la Pro tec ción So cial – UGPP , el
recono cimien to y p ago de una pensió n grac ia, soli ci tud qu e fue
25
F ol i o s 5 a 7 d el c ua d er n o 3 d el e xp ed i e n te .
26
F ol i o 8 del c u ad e rn o 3 d el e xp e di en te .
27
F ol i o 2 4 d el c ua d er n o p ri n ci pa l
www.consejodeestado.gov.co 19
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
resuel ta de mane ra n egativa a travé s de la Res oluc ión RD P 023511
de 10 de junio de 2 015 , con fir mad a a tra vés d e la también
Resolución RDP 035434 de 28 de a gosto s iguie nte . 28
2.5 . Aná lis is de l ca so e n concre t o .
De l o des cri to p revia men te, se en c uentr a proba do que José
Roosevel t Medina Gutié rre z , con el fin d e obtener el recono cimien to
y pago de una pen sión g racia , cumplió con el requisi to d e edad e l
2 de a bril de 20 01 , fe cha en la cual lleg ó a la edad de 50 añ os . De
igual ma nera , no e xis ten rep roche s sob re la co nduc ta en el
desempeño del ser vicio doc ente po r e l tiempo c er tificado en l os
documen tos an te s reseñ ados .
Ahora bien , en cuan to al requi si to de 20 años de se rvi cio com o
docen te del o rden ter ritorial y/o nacio n alizado , es preci so r ealiza r
el análi sis po r cada uno de los tiem po s que p re tende hace r vale r
para tal fin , as í:
Tiempo de s ervicio de a br il de 1971 a e nero de 1977 .
Respec to a es te periodo , se en cuen tra proba do q ue a tra vés del
Decret o 205 de 2 6 de a br il de 19 71 el señor Me dina Gutié rre z fu e
nombrado por el g obernado r del de pa rta men to del Tolima com o
docen te de se cunda ria ; po sterior a ello , con la Resoluc ión 019 de
29 de ener o de 1 973 , fue tras ladado po r la Sec re tar ía de Edu cación
del Toli ma a o tra ins ti tución educa tiva, movi mien tos q ue se
encuen tran c er tificado s por la Ofici na del FOMA G del en te
ter rito rial .
Del menci onado tiemp o de s ervi cios , se ob ser va que o cur rió an tes
del 3 1 de di ciemb re de 1980 por au to r idad te rri toria l ( gobe rnado r
de Tolima ) para r o cupa r pl azas p ropia s del dep ar tamen to y que ,
incluso , fue obje to de traslado po r parte de la Secr eta r ía de
28
F ol i o s 9 a 1 9 d el cu a de r no pr i n ci p al de l ex pe di en te .
www.consejodeestado.gov.co 20
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
Educa ción Depar tam enta l , di sponiendo así de la facul tad que tiene
del e nte te rri toria l de re aliza r los mov imientos de do cen tes para
cumplir lo s obje tivo s d el ej erci cio docen te .
Al res pec to , vale l a pena r ecor dar que la Co r te Cons ti tuci onal , en
sente ncia C -084 de 19 99, al anali za r la cons ti tuci onalidad del
artícu lo 15, nu meral 2 , li teral b ), de la Ley 9 1 d e 1 989 pre cisó que
antes de la na cionaliz ación de la educa ción que s e sur tió con for me
a la Ley 43 de 19 75, lo s docen te s se di vid ían sólo en do s
categ or ías , as í: (i ) nacio nales ; y (ii) ter rito riales . Espe cífic amen te ,
expuso :
« 3 .2 .2 . As í m ismo , se o b se rva p o r la Co r te qu e , a n te s d e la
"n a cio n a liza ció n " d e la e d u ca ció n p rima ria y se cu n d a ria o ficia l
d e cre ta d a p o r la L e y 4 3 d e 1 9 7 5 p a ra se r cu mp lid a e n u n
p e río d o d e cin co a ñ o s , e s de c i r ha s ta e l 3 1 de dic ie mb re de
1 9 8 0 , e x is tía n d os c a te go ría s de d oc e nte s ofic ia le s , a
s a be r: los na c io na le s , v inc u la dos la b or a lme nte de ma ne ra
dire c ta a l Mi nis te r io de E duc a c ió n Na c io na l; y los
te rr itor ia le s , v inc u la d os la bo ra l me nte a l os de pa rta me nt os ,
e n n a d a se o p o n ía a la Co n s ti tu ció n e n t o n ce s e n v i go r, qu e
e xist ie ra p a ra é s to s ú l timo s la d e n o min a d a "p e n sió n gra cia " ,
d e qu e tra ta la L e y 1 1 4 d e 1 9 1 3 , p o ste rio rme n te e xte n d id a a
o tro s d o ce n te s p o r la s le ye s 1 1 6 d e 1 9 2 8 y 3 7 d e 1 9 3 3 , co mo
ta mp o co se o p o n e la p ro lo n ga ció n d e su s e fe cto s e n e l tie mp o
p a ra qu ie n e s a ctu a lme n te la d i sfru ta n , o re u n ie ro n lo s
re qu isi to s su s ta n cia le s p a ra te n e r d e re ch o a e lla a n te s d e l 3 1
d e d icie mb re d e 1 9 8 0 , p u e s la d ive r si d a d d e l e mp le a d o r
(n a ció n o d e p a rta me n to ) , p e rmi tía , co n fo rme a la Ca rta ,
e sta b le ce r u n tra to d is tin to y u n a e xce p c ió n a l p rin cip io ge n e ra l
p ro h ib itivo d e d e ve n ga r d o s a si gn a cio n e s d e l Te so ro Pú b lico ,
situ a c ió n é sta qu e re su l ta i gu a lme n te a co mp a sa d a co n la
Co n sti tu ció n Po l íti ca d e 1 9 9 1 , p u e s la n o rma a cu sa d a (a rt ícu lo
4 º, n u me ra l 3 º L e y 1 1 4 d e 1 9 1 3 ), e n n a d a vu ln e ra e l p rin c ip io
d e la i gu a ld a d co n sa gra d o p o r e l a rt ícu lo 1 3 d e la Ca r ta Ma gn a ,
e l cu a l p ro h ib e (si c) d isp e n sa r tra to d ife r e n te y d i scrim in a d o
"p o r ra zo n e s d e se xo , ra za , o ri ge n n a cio n a l o fa milia r , le n gu a ,
re ligió n , o p in ió n p o l ít ica o filo só fi ca ", n a d a d e lo cu a l o cu rre
e n e ste ca so . [ …]» (Ne grilla d e la Sa la )
Lo an te rior , e n el pr esen te ca so gua rda rel ación en la medida que
los a c tos ad minis tra ti vos que de ter mi naron el nomb ramien to del
demandan te an tes de l 31 de dic iembr e 198 0 no fuer on real izado s
www.consejodeestado.gov.co 21
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
por el Gobie rno n acional , por lo que se corro bora as í c on la
cer tifi caci ón e xpedida por el Fondo Nacional de Pres ta ciones
Sociale s del Magi s terio – Sec retar ía d e Edu cación Depa rta men tal
de Tolima v is ta pre viamen te .
En co nsec uencia , el tiempo de ser vicio s de 5 a ños, 9 me ses y 2
días res ulta valido pa ra com pletar el tie mpo m ínimo de lo s 20 años
para acce der al re conoci mien to de la p ensión gra cia , p ues fueron
del or den terr it or ia l (depa rta men tal) .
Tiempo de serv icio de 27 de a br il de 1977 a 31 de julio de 1989 .
A tra vés de la Res oluc ión 3470 de 27 de abr il de 1977 , el
Minis terio de E duca ción Na cional no mb ró a J osé Roo seve lt Medina
Gu tiérr ez co mo docen te en el Cole gio Na cional Jo sé Mar ía
Carbonell del municipi o de San An tonio ( Tolim a) , lueg o, por
disposi ción de esa mi s ma a uto ridad n a cional fue trasladad o a u na
insti tu ción educa ti va ubicada en Flor en cia ( Caque tá) , de la cua l, s i
bien no se tiene a c to de nomb ramien to , sí cons ta dicha noveda d en
la Res olución 02060 de 17 de m arz o de 198 9 , po r med io de la c ual
se o rdenó el tras lado al In s titu to Na ci onal Gene ral San tande r d e
Honda (Tolima ), po r lo cual e s claro que la v i ncula ción co mo
docen te nac ional pe rmane ció en el tie mpo en tre abril de 1977 y
marzo 1989 .
El 17 de julio de 1 989, c on la Res olución 0 8594 , nue vamen te la
car tera de edu cación n acional di spuso el tra slado del doc ente con
destin o al In s tituto Naci onal Do rada d el muni cipio de La Dorad a
(Caldas ), ca rgo en el que se po sesio nó el 31 de ju lio de 1989 an te
el al calde muni cipal , pero ba jo la dep endencia del Mi nis terio de
Educa ción.
De lo an terio r , se obse rva que du ran te e ste periodo se pre sentó una
contin ua depende ncia lab oral del de mandan te re spec to de l a
Nación , p ues fue nomb rado de mane ra direc ta por el M inis terio de
Educa ción y trasla dado en var ias opor tunidades por di sposi ción de
www.consejodeestado.gov.co 22
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
la mi sma en tidad , si tuació n que se e nc uentr a corr oborada , no sólo
por los ac to s admini stra tivo s res eña dos sino tambié n por la s
cer tifi caci ones expedida s po r el FOM A G, en do nde, co rre cta men te,
dan cuen ta de l cará cte r nac iona l del docen te . De mane ra qu e,
confo rme a lo e stab lecido en el a rtículo 1 de la Ley 91 de 19 89 , el
personal n acional cor respon de a l os docen te s que fueron
vinculado s po r nomb ramie nto del Gobie rno nacio nal, si tuac ión que
aquí ocu rrió .
Por tan to , el tiempo de vin culación de docen te en tre el 27 de abr il
de 1977 y el 1 0 de febre ro d e 199 7 no e s co mpu table para ac redi tar
los 20 a ños de se rvi cio con el fin de a cceder a la pensi ón gr acia ,
circun s tancia que n o e s de scon ocida po r el de mandan te .
Tiempo de ser vic io de 10 de febrero de 19 97 a 7 de a br il de 2016 .
Finalm ente , y e n l ínea a lo d esc ri to p r eviamen te , se re cuerda que
el señor José Roo sevel t Medina Gu ti érrez fue no mbra do com o
docen te al se rvi cio de la N ación a travé s de la Res olución 3470 de
27 de a br il de 1977 , e manada del Minis teri o de E duca ción
Nacional , vincu lación que pe rmane ció en el tiempo ha sta el 7 de
abr il de 2016 , fecha del re ti ro de finitivo d e l a d ocen cia ofi cial ,
según ce rti fi cado ex pedido po r el Fo nd o Na cional de Pre sta cione s
Sociale s del Magi s terio – Sec retar ía d e Edu cación Depa rta men tal
de Calda s, el 26 de ago sto de 201 6 . 29
Durante es te lapso la p res tac ión d el servi cio doc ente d el
demandan te fue obje to de cier ta s nove dades , com o son tr aslado s
por soli citud propia ante el Mini sterio de Educa ción Na cional e
incorpo racione s a la p lanta de pe rs onal del depa r tamen to de
Caldas , pe ro siemp re man teniendo incól ume el nomb ramie nto co mo
docen te n acional e fec tuad o en feb rero de 1977 .
29
F ol i o s 2 y 3 d el c ua de r no 4 de l ex p edi e nt e.
www.consejodeestado.gov.co 23
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
Si bien es cier to que a travé s de los D ecr etos Depar ta men tales 0036
de 1997 y 0 1120 de 2004 se in corpo r ó al señ or Jo sé Roose vel t
Medina Gutiérre z en la p lanta de pe rsonal docen te del
depar tamen to de Calda s, ell o no corre sponde a un nue v o
nombra mien to y , por tan to , ta mpoc o qu iere deci r que el tipo de s u
vincula ción hubier a variad o.
Lo an terio r resul ta del a nálisi s ju rídico r ealizado a lo s mencion ados
decre tos depa rtamen tales , los c ual es fuer on e xpedido s en
aplicación de ley es y dec retos que m odific aron la educa ción en
Colombia .
Ejemplo d e ello e s el Decre to 0036 de 10 de febrero de 1997 , por
medio de l c ual se in corpo ró al de manda nte a la es tru c tura orgán ica
del depa rta men to de Cal das , q ue en un a r tículo 3 señaló « e l
p e rso n a l in co rp o ra d o y e s ta b le cid o e n virtu d d e l p re se n te De cre to ,
s e guirá de v e nga nd o ún ic a me nte la s mis ma s a s igna c ione s s a la r ia le s
y p re s ta c ione s s oc ia le s f i ja da s po r d is pos ic i ón de l G ob ie rn o
Na c iona l o De pa rta me nta l de a c ue rd o c o n s u f ue nte de fi na nc ia c ión »
(Negrilla de la Sala) , a cto que se fund amentó en lo s ar tículo 17 y
18 de lo s D ecre to s Na cionale s 2886 de 1994 y 3 de l 1140 de 1995 ,
normas que de ter mina ron l os cri te rio s y requisi to s qu e deb ían
cumplir lo s d epar tame nto s y dis tri tos pa ra poder as umir la
adminis tra ción de lo s re cur sos del situ ado fis cal y d el ser vici o de
educación y, e n ese se ntid o , o rganiz ar l as plan tas d e pers onal
docen te, di rec tivo do cen te y admini s tra tivo de l sec tor edu ca tivo .
Por su p ar te , el Decret o Departame nta l 01120 de 27 de dic iem bre
de 2004 s e sus ten tó en lo s ar tículo s 34 y 3 8 de la Ley 715 d e 2001 ,
en los cual es se rei teró que « lo s d o c e n te s, d ire cti vo s d o ce n te s y
a d min istra tivo s d e lo s p la n te le s e d u ca ti vo s, qu e fu e ro n n o mb ra d o s co n
e l lle n o d e lo s re qu is ito s, ma nte nd rá n s u v inc u la c ión s in s o l uc i ón de
c ontin ui da d .» (Negrill a d e la Sala)
Vale la pena a clara r que , si bien exi ste n do s ac tos admini stra tivo s
por medi o de lo s c uales se di spone l a incorpo raci ón de p erson al
www.consejodeestado.gov.co 24
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
docen te al depa rta men to de Calda s , ell o s e sus ten ta en que con el
Decret o 0036 de 1997 s e determin ó di cha si tua ción jur ídi ca
únicamen te sobre lo s docen te s que pr es taban s ervi cio en el
municipio d e La Dorad a; po s terio r a ell o, con e l Decret o 0112 0 de
2004, se o rdenó lo pro pio sob re l a totalidad de municipi os del
depar tamen to , rei teran do l a o rden sob r e el hoy de mandan te .
Bajo esa lín ea, las condici ones de la vi nculación docen te d el seño r
Medina Gu tié rre z no s e modi fica ron a pesa r de lo s traslad os e
incorpo racione s a plan tas depar ta m entale s, pues el úl ti mo
nombra mien to del que fue o bjeto s e e fe ctuó por pa rte del Mini s terio
de Edu caci ón e n 197 7, de ah í en adelan te se pr esen taro n
situa cione s admini stra tiva s como lo s referido s traslado s e
incorpo racione s a la plan ta del depa rtamento de Calda s , sin que
ello a fec tara su s p res tac iones sala riale s o régim en de pens iones y
cesan tías , pue s c omo q uedó c laro l a v inculación de los educadores
con l a q u e ven ían an tes de la inc orpo ra ción a l a pl anta de pe rson al
docen te del depar ta men to se m antu vo in cólume al no e xis tir rup tura
del v ín culo labora l .
En s imila res té rmino s , e st a Co rpora ci ón, en sen tencia de 28 d e
enero de 2021 30 con cluyó 31:
« [… ] d e l a lu d id o p ro ce d imie n to d e in co rp o ra ció n d e la
d e ma n d a n te se d e sta ca qu e (i) n o te n ía la ca lid a d d e p ro fe so ra
mu n icip a l, s in o n a cio n a l ; (ii) Ma n iza le s e ra e l lu ga r ge o grá fico
e n e l qu e d e sa rro lla b a su fu n cio n e s , c i rcu n sta n c ia qu e n o
mu ta b a la n a tu ra le za d e su vin cu la ció n , d a d o qu e l a va ca n te
qu e o cu p a b a y e l co le gio e n e l qu e la b o ra b a e ra n n a cio n a le s ;
y (ii i) n o se tra tó d e u n a n u e va d e si gn a ci ó n , ta n to e s a s í qu e
n o h u b o mo d i fica ció n e n cu a n to a l ré g i me n sa la ria l qu e le
re co n o cía la Na ció n .
En co n se cu e n cia , co n fo rme a lo ce r ti fica d o p o r la se cre ta r ía d e
e d u ca ció n e l 1 0 d e fe b re ro d e 2 0 0 6 y e l 1 ° d e a go s to d e 2 0 1 6 ,
la a c cio n a n te « [ …] p re sta b a su s se rvi cio s co mo Do ce n te p la za
30
C o ns ej o d e E st a do . S ec ci ón S eg un d a. S u b se cci ón B . R a di c ad o : 17 0 01 - 23 -
33 - 00 0 -2 0 15 - 00 2 85 - 01 ( 3 63 - 20 1 8) .
31
V é as e t am bi é n, C on se j o d e E st a do . S e cci ó n S eg u nd a . R a di c a do : 6 60 01 - 23 -
33 - 00 0 -2 0 16 - 00 0 86 - 01 ( 21 6 3- 2 01 8 ). S e nt e nci a d e 1 6 de ma yo de 2 0 19 .
www.consejodeestado.gov.co 25
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
Na cio n a l [… ]» , lo cu a l n o va rió p o r la in co rp o ra ció n d e l
d e p a rta me n to d e Ca ld a s .
[… ]
Po r o tra p a r te , e n lo co n ce rn ie n te a lo s re c u rso s co n lo s cu a le s
se fin a n ció e l e mp le o d e la a ccio n a n te , e l a cto d e in co rp o ra c ió n
h a ce re fe re n c ia a l situ a d o f isca l qu e si b ie n a te n d ía lo s ga sto s
qu e ge n e ra b a n lo s se rvic io s e d u ca t ivo s n a cio n a liza d o s y
te rrito r ia le s, ta mb ié n lo h a cía re sp e c to d e l o s n a cio n a le s co mo
e n e s te ca so , e n e l qu e , se re i te ra , la p la za e ra n a cio n a l s in
qu e e xis ta e n e l p le n a rio p ru e b a e n co n tra rio . »
En ese o rden , co moquier a que el no mbra mien to del aqu í
demandan te fu e e fe ctuado por el Mini s terio de Educa ci ón Nac ional ,
no cabe duda de que se encuen tran en la li te ralidad del ar tículo 1
de la Le y 91 d e 1989 que de te rminó que el p erso nal na cional
corre sponde a los docen te s vincula d os po r no mbra mien to del
Gobier no nacional , sin qu e la in corpo ración al depa rta men to de
Caldas le hubiese cambiado la na tur ale za de e se v ínculo .
Conclus ión.
José Ro osev elt Medin a Guti érre z lab or ó 5 a ños , 9 meses y 2 días
como doce nte terr it or ia l en tr e ab ril de 1971 y ene ro d e 1977 ,
poste rior a ell o, de sde el 27 de ab ril de 1977 y el 7 de abril de 20 16
pres tó se rvi cio co mo doce nte de carác ter nac iona l po r
nombra mien to realiz ado por el Mini steri o de Edu cació n Na cional .
As í, el de mandan te no cu mple con el re quisito d e tie mpo m ínimo de
labor docen te al se rvi cio te rri tori al o nac ionaliza do para se r
benefi ciario de l a pensió n soli citad a, razón po r la cual , la Sala
conside ra que deberá ser con fi rmada la sen ten cia de prime ra
instan cia que ne gó las p rete nsione s de l a de manda de la refe renc ia.
2.6 . C ondena e n c ostas
Respec to d e las co sta s p roce sales , s e debe tene r en cuen ta el
numeral 8 .º del ar tículo 365 del Códig o Gene ral del Proce so , que
señala exp resam ente qu e « so lo h a b rá lu ga r a co s ta s cu a n d o e n e l
e xp e d ie n te a p a re zca n qu e se ca u sa ro n y en la me d id a de su
www.consejodeestado.gov.co 26
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
N u li d ad y r es t a bl ec im i e n to de l d er ec h o
R a di c ad o : 1 70 0 1 23 3 3 0 0 0 20 1 5 00 6 95 01
D em an d a nt e : Jos é R oo se ve l t M e di na G ut i é r re z
co mp ro b a ció n ». No ob sta nte , ten iendo e n cuen ta que la deci sión que
aquí se adop ta es fru to de lo dispues to en las regla s
jurispr udencial es tra zada s en la sen ten cia de un ifi cació n del 21 de
junio de 2 018, no se i mpond rán c os tas a ca rgo de ninguna de las
parte s con el fin de salvagua rdar los p rincipio s de bu ena fe y
confia nza leg ítima .
En mé rito de lo e xpues to , el Consej o de Es tado , Sala de lo
Conten cioso Admi nis tra tiv o, Sec ción Segunda , Subse cción A,
adminis tra ndo ju sti cia en nom bre d e la República de Co lombia y
por a uto ridad de la ley ,
FA LLA
PRIMER O. C ON FIRMAR la sente ncia de 25 de a gost o de 2017 ,
por medio de la cu al el Tribunal Ad mini strati vo de Calda s negó las
súplica s de la de manda p resen tada p or Jos é Roose vel t Medin a
Gu tiérr ez , por las r azone s e xpue sta s en es ta pro viden cia .
SE GUNDO . No con denar en co stas en e sta in stan cia , con for me a la
parte moti va de es ta sen ten cia.
TERCERO . E fec tuar las a notacione s c orresp ondien tes en la Sede
Elec tróni ca para la Ge s tión Judi cial del Con sejo de Es tado –
“SA MA I” , y ejecu tori ada e s ta p rovide nci a devol ver el expedi ente al
Tribun al d e o rigen .
NOT IFÍQUESE Y CÚMP LASE
La an terio r p rovi dencia fue cons iderada y aprob ada p or la Sala en
sesión del die ciséi s (16) de ma rzo de d os mil vein ti tré s (2023 ) .
GABRIEL VALBUENA HERNÁNDEZ RAFAEL FRANCISCO SUÁREZ VARGAS
Consejero de E s tado Con sejero de E sta do
www.consejodeestado.gov.co 27
C al l e 1 2 N o . 7 –6 5 – Tel : ( 6 01 ) 3 50 - 67 0 0
B og o tá D . C . – C ol o mbi a
Sigue leyendo
RuleX es la IA para el trabajo legal: inteligencia artificial y software jurídico, todo en una sola plataforma. Crea tu cuenta y RuleX abre esta providencia completa, te explica sus reglas y la lleva a tu escrito con la cita puesta. Siete días de prueba sin tarjeta.